Salgınla birlikte yaygınlaşan evden çalışma modeli birçok sektörde kalıcı hale gelirken çalışanlar için de yeni sorunlar doğurdu. 9 beyaz yaka örgütü 9 maddelik taleplerini açıklayarak yasal düzenleme yapılmasını istedi. Beyaz yakalılar evden çalışmanın çalışanlar arasında iletişim kopukluğu yarattığına, dolayısıyla örgütlenmede yeni sorunlar açığa çıktığına değindi. Beyaz yaka örgütlerinin ortak mücadelesinin sorunu aşacağına dikkat çekildi.
Birgün’den Hakkı Kırcı’nın haberine göre salgınla birlikte yaygınlaşan evden çalışma yöntemini işverenler sevdi. Koç, Sabancı gibi birçok büyük holding, bünyesinde bulunan bazı şirketlerde evden çalışmayı kalıcı hale getirdi. Bankalar, reklam ajansları, medya, sigorta şirketleri, mimarlık ofisleri gibi pek çok sektör uygulamaya dahil oldu.
Plazalarda ya da daha küçük binalarda ofislerin bir kısmı yavaş yavaş boşaldı. Ancak uzaktan çalışma emekçiler için mesai saatlerinin artması, özel hayata müdahale, ofis masraflarının kendi üzerlerine yıkılması gibi yeni sorunları beraberinde getirdi. Salgından 1 yıl sonra uzaktan çalışmaya yönelik yönetmelik resmi gazetede yayımlandı ancak emekçilerin sorunlarına yönelik herhangi bir çözüm yer almadı. 9 farklı beyaz yakalı örgütü de bir araya gelerek kendi taleplerini içeren bir liste hazırladı. İmzacı örgütler: Politeknik, Kaç Bize Gel, Öğretmen Dayanışması, Banka ve Finans Dayanışması, Mühendisler ve Mimarlar Meclisi
Banka ve Finans Emekçileri Dayanışması’ndan Avukat Aycan Kaya uzaktan çalışan bankacıların sorunlarını şu şekilde dile getirdi:
Evimiz artık işyerimiz oldu. Bizler işyerinde fiilen çalışırken kısmen dinlenebilen, öğle molasına çıkabilen insanlardık. Şu an geldiğimizde sadece öğlen veya akşam değil, dinlenme hakkını bile kullanamayan, çoğu banka sektöründe çalışan arkadaşlarımızın tuvalet molaları kısıtlanan ve kimi zaman ‘Tuvalete giderken telefonunuzu yanınızga götürün. Biz size ulaşmak istiyoruz’ sözlerine maruz kalan kişilere dönüştük. İşveren, sürekli bizlere ulaşılabilir olma koşulu da güttüğü için her dakikamızı kendisine verme durumunda kaldık. Bu durumda bazen saatlerce bilgisayar başından kalkmadan çalışmak mecburiyetindesiniz. Çalışma saatleri içerisinde aranız dahi yok.
Evde çalışma döneminden önce ofis içerisinde yaşadığımız mobbing veya artan iş gücü gibi benzeri olaylarda iş arkadaşlarımız ile birlik olabiliyorduk. Bu birliğin önü kesildi. Bu dönemde bize bir sözleşme onayı geldi. Sabah bilgisayarınızı açıp bunu görüyorsunuz. Bu sözleşmeyi ise onaylamadan çalışmaya başlayamıyorsunuz. Çoğumuz bunu çok okuyamasak bile sözleşmenin içeriğinde aleyhimize çok fazla şey vardı. Eğer ofiste olsaydık bu uygulamanın önüne geçmek adına bir tutum sergileyebilirdik. Ancak evden çalışma düzeniyle beraber örgütlenmemizin yolu kesilmiş oldu.
Evden çalışmayla doğan 9 soruna 9 acil çözüm
Banka ve Finans Dayanışması, Bilişim Emekçileri Dayanışması, Kaç Bize Gel Platformu, Ofissizler, Öğretmen Dayanışması, Plaza Eylem Platformu, Politeknik, Toplumcu Mühendisler ve Mimarlar Meclisi, Ücretli ve İşsiz Mimarlar Forumu evden çalışmayla ilgili sorunlara yönelik 9 talep hazırladı. Talepler şu şekilde:
1 Sağlığım önce gelir: Evden çalışma düzeni ile evlerine hapsedilen işçilerin sosyal iyilik halleri tehdit altına girdi. Evden çalışma saatleri ve koşulları psikososyal risklere fırsat vermeyecek tarzda düzenlenmeli. İşveren işçinin ruhsal iyilik halini korumak ve yeniden tesis etmek üzere gereken psikolojik destek ve gözetimi sağlamalı.
2 Bağlantıyı kesme hakkım var: Evden çalışmayla birlikte iş ve iş dışı arasındaki sınırlar ortadan kalktı. İşçilerin mesai saatleri dışında bağlantıyı kesme hakkı tanınmalı (erişilememe hakkı), mesai saatleri ve ara dinlenmeleri kesin sürelere bağlanmalı, fazla çalıştırmanın önüne geçilmeli.
3 İşveren masraftaki payını ödemeli: Evden çalışan işçinin ev masrafları arttı. İşveren, evden çalışma ile ortaya çıkan maddi yükümlülüklerde (doğal gaz, elektrik, internet, su) çalışana herhangi bir ilave yük yaratmayacak miktarda kendine düşen payı ödemeli.
4 Fazla çalışmalarım ödenmeli: Evden çalışma düzeninde fazla çalışma yapılmadığına ilişkin ispat yükü işverene ait olmalı ve bu konuda yasal düzenleme getirilmeli. Fazla çalışma yapıldığı karine olarak kabul edilmeli ve aksi işverence ispatlanmalı.
5 Ofis giderlerim bana yüklenmemeli: Evden çalışma düzeninin devamlılığı açısından gerekli tüm ekipmanlar (bilgisayar, telefon, yazıcı vs.) işveren tarafından karşılanmalı ve çalışma düzenin oluşturulması işveren sorumluluğunda olmalı.
6 Gizlilik hakkım var: Evden çalışma düzeninde işçilerin kamera ile izlenmesi, ses kaydı alınması, denetlenmesi uygulamalarına son verilerek kişisel haklarının korunması sağlanmalı.
7 Kreş şart, bakım haktır: İş Kanunu mevzuatı gereğince kreş açma zorunluluğu bulunan işyerleri, çocuk bakımı yapacak işçinin ikematgahına en yakın kreşin giderlerini karşılamalı. Mevzuatta bu zorunluluğa sahip olmayan işyerleri için de bakım işinin hafifletilmesi için çözüm geliştirilmeli.
8 Evde de işçi sağlığı ve iş güvenliği: Evden çalışma esnasında yaşanabilecek her kaza iş kazası. İşveren evden çalışan işçiyi iş sağlığı ve güvenliği önlemleri hususunda bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve ev koşullarını işçi sağlığı ve güvenliğine uygun hale getirmekle sorumlu olmalı.
9 Sağlığın telafisi olmaz: Evden çalışma düzeninde denkleştirme ve telafi çalışması olmamalı ve gece çalışması yasaklanmalıdır.
