Almanya’nın önde gelen ekonomi araştırma kuruluşlarından Ifo Enstitüsü’nün yeni çalışması, yapay zekanın gençlerin istihdamı üzerindeki etkisine ilişkin çarpıcı bir tablo ortaya koydu. 140 mesleği inceleyen araştırmaya göre yapay zekaya en açık mesleklerde 20-24 yaş arası gençlerin tam zamanlı istihdamı 2022’den bu yana yüzde 14 azaldı. Araştırmacılar, yapay zeka kaynaklı yaygın iş kayıplarının henüz görülmediğini, ancak kariyerinin başındaki gençlerin değişimi ilk hisseden grup olduğunu vurguluyor.
Yapay zeka gençlerin istihdamını nasıl etkiliyor?
Ifo Başkanı Clemens Fuest ve araştırma ekibinin yayımladığı yeni öncü göstergeye göre yapay zekaya en çok maruz kalan mesleklerde çalışan 20-24 yaş grubundaki tam zamanlı çalışan sayısı 2022’den bu yana yaklaşık 279 binden 239 bine geriledi. Bu, söz konusu yaş grubunda yaklaşık 40 bin kişilik bir azalma anlamına geliyor.
Toplam istihdam tarafında ise tablo farklı. Yapay zekaya en açık mesleklerde tüm yaş grupları dikkate alındığında istihdam 2022’den bu yana yüzde 1,8 arttı. Yapay zekadan daha az etkilenen mesleklerde ise toplam istihdam aynı dönemde yüzde 6,4 azaldı.
Fuest, yapay zeka kaynaklı geniş çaplı bir iş kaybı görmediklerini belirterek, “Ancak kariyerine yeni başlayanlar değişimi ilk hissedenler oluyor” dedi. Çalışmanın ortak yazarı Ifo ekonomisti Oliver Falck ise kariyerine yeni başlayanlara yönelik fırsatlardaki düşüşün iş gücü piyasasının geleceği açısından erken bir uyarı işareti olduğunu ifade etti.
Hangi meslekler yapay zekaya daha açık?
Araştırmaya göre yapay zekaya en açık meslekler arasında veri girişi ve metin işleme ilk sırada yer alıyor. Yazılım geliştiricileri, muhasebeciler, veri tabanı ve ağ teknisyenleri ile yazarlar ve gazeteciler de bu grupta bulunuyor.
İnşaat işçileri, zanaatkarlar, marangozlar, boyacılar, bina temizlik görevlileri ve çiftçiler ise yapay zekadan daha az etkilenen meslekler arasında yer alıyor. Yapay zekaya en az açık meslek grubu ise mutfak yardımcıları oldu.
Araştırmacılar, üst düzey yöneticilerin görevlerinin de teknoloji tarafından daha hızlı yerine getirilebileceğine dikkat çekiyor. Bununla birlikte yapay zekanın bazı görevleri otomatikleştirirken çalışanların becerilerini destekleyebileceği ve verimliliği artırabileceği vurgulanıyor. Ifo ekonomisti Yuchen Guo da yapay zekanın görevleri tamamlayıcı mı yoksa otomatikleştirici mi kullanıldığının işe yeni başlayanlar için belirleyici olduğunu, destekleyici büro işleri ve BT desteği gibi daha önce iyi giriş fırsatları sunan alanlarda yapay zekanın pek çok görevi üstlenebildiğini belirtiyor.
Araştırma nasıl yapıldı?
Ifo ekibi, 140 meslekteki işe alım ve istihdam verilerini 2022’den itibaren yaş gruplarına göre inceledi ve bu verileri her meslekteki görevlerin teknolojiyle ne ölçüde otomatikleştirilebileceğiyle karşılaştırdı. Böylece yapay zekanın iş gücü piyasası üzerindeki etkisini ölçmeye yönelik yeni bir öncü gösterge oluşturuldu.
Araştırmacılar, göstergenin gözlenen değişimlerin tek nedeninin yapay zeka olduğunu kanıtlamadığının da altını çiziyor. Demografik değişim ile eğitim ve mesleki yeterlilik süreçlerinin uzaması gibi faktörlerin de istihdam verilerini etkilemiş olabileceği belirtiliyor.
Yapay zekanın iş dünyasındaki etkisi farklı verilerde de izleniyor. LinkedIn’in Ağustos 2026 verileri de giriş seviyesi teknoloji pozisyonlarında belirgin bir daralma yaşandığına işaret etmişti.
