Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2026 yılının üçüncü çeyreğine ilişkin Banka Kredileri Eğilim Anketi sonuçlarını yayımladı. Ankete göre bankaların işletme kredilerine uyguladığı standartlardaki sıkılaşma üçüncü çeyrekte hız keserek sürdü. Bankalar dördüncü çeyrekte bu sıkılaşmanın yerini gevşemeye bırakmasını bekliyor. İşletmelerin kredi talebi ise güçlenerek artmaya devam etti.
TCMB’nin her çeyrekte yayımladığı Banka Kredileri Eğilim Anketi, bankaların kredi onaylarken uyguladığı iç kriterlerde, yani kredi standartlarında, ve müşterilerden gelen kredi talebinde yaşanan değişimleri bankaların kendi değerlendirmeleri üzerinden ortaya koyuyor.
Banka Kredileri Eğilim Anketi: Üçüncü Çeyrekte Kredi Standartları
İşletme kredilerinin alt kırılımlarında üçüncü çeyrekte şu tablo ortaya çıktı:
- KOBİ kredileri: Sıkılaşma yerini sınırlı gevşemeye bıraktı.
- Büyük işletme kredileri: Sıkılaşma zayıflayarak sürdü.
- Kısa ve uzun vadeli krediler: Sıkılaşma yerini gevşemeye bıraktı.
- TL krediler: Sıkılaşma gevşemeye döndü.
- Yabancı para (YP) krediler: Sıkılaşma eğilimi zayıflayarak devam etti.
Bireysel kredilerde ise tablo farklı seyretti. Konut kredilerine uygulanan standartlardaki sıkılaşma güçlenirken, diğer bireysel kredilerdeki sıkılaşma zayıflayarak devam etti. Taşıt kredilerinde uygulanan standartlarda ise kayda değer bir değişiklik olmadı.
Banka Kredileri Eğilim Anketi: Dördüncü Çeyrekte Kredi Standartları Gevşeyecek
Bankaların dördüncü çeyreğe ilişkin beklentileri, kredi standartlarında genel olarak gevşeme yönünde bir görünüm ortaya koydu. KOBİ kredilerindeki gevşemenin güçlenerek sürmesi, büyük işletmelere verilen kredilerdeki sıkılaşmanın ise yerini gevşemeye bırakması bekleniyor.
Kısa ve uzun vadeli kredilerdeki gevşemenin devam etmesi, TL kredilerdeki gevşemenin ise güçlenmesi öngörülüyor. YP kredilerde sıkılaşmanın yerini sınırlı bir gevşemeye bırakacağı tahmin edilirken, konut, taşıt ve diğer bireysel kredilere uygulanan standartlarda belirgin bir değişiklik beklenmiyor.
KOBİ kredilerindeki gevşeme beklentisi, TCMB’nin bu hafta açıkladığı makroihtiyati adımla da örtüşüyor. Merkez Bankası, KOBİ kredileri için büyüme sınırını yüzde 4,5’ten yüzde 5’e yükseltmiş ve TL zorunlu karşılıklarda bloke tesis oranlarını düşürmüştü. Ayrıntılar için Merkez Bankası’ndan zorunlu karşılık düzenlemesi haberimize göz atabilirsiniz.
İşletme Kredilerine Talep Güçlendi
Kredi talebi tarafında, işletme kredilerine yönelik talepteki artış üçüncü çeyrekte güçlenerek devam etti. KOBİ’lerin ve büyük işletmelerin kredi talebi arttı; kısa ve uzun vadeli kredilerle TL ve YP kredilere yönelik talepteki yükseliş de güçlenerek sürdü.
Banka Kredileri Eğilim Anketi’ne göre işletme kredisi talebini artıran en önemli faktörler, borcun yeniden yapılandırılması ile stok artırımı ve işletme sermayesi ihtiyacı oldu. Bu durum, işletmelerin yeni yatırımdan çok mevcut borçlarını çevirmek ve günlük faaliyetlerini finanse etmek için krediye yöneldiğine işaret ediyor.
Bireysel tarafta konut ve taşıt kredilerine yönelik talepteki düşüş devam etti; ancak taşıt kredisi talebindeki gerileme zayıfladı. Diğer bireysel kredilerdeki sınırlı düşüş ise yerini sınırlı artışa bıraktı. Konut kredilerinde alternatif finansman kullanımı, taşıt kredilerinde ise taşıt piyasasına ilişkin beklentiler ve alternatif finansman kullanımı talebi azaltan başlıca unsurlar oldu. Diğer bireysel kredilerde talebi artıran temel faktör ise tüketici güveni olarak öne çıktı.
Dördüncü çeyrekte işletme kredilerine yönelik talepteki artışın sürmesi bekleniyor. KOBİ ve büyük işletmelerin kredi talebindeki artışın güçlenmesi, kısa vadeli kredi talebinin hızlanması, uzun vadeli kredi talebindeki artışın ise zayıflaması öngörülüyor. TL kredi talebinin güçlenmesi, YP kredi talebindeki artışın ise yavaşlaması bekleniyor. Bireysel tarafta konut ve diğer bireysel kredi talebinde belirgin bir değişim beklenmezken, taşıt kredisi talebindeki düşüşün güçlenerek devam edeceği tahmin ediliyor.
Kâr Marjları ve Fonlama Koşulları
İşletme kredilerinin koşul ve kurallarında, ortalama krediler üzerindeki kâr marjı azalırken daha riskli krediler üzerindeki kâr marjı sınırlı arttı. Kredi veya kredi limitinin büyüklüğü ile teminat ihtiyacına ilişkin koşullarda sıkılaşma devam etti; faiz dışındaki ücret ve komisyonlarda ise gevşeme yaşandı. Konut kredilerinde hem ortalama hem de daha riskli krediler üzerindeki kâr marjında belirgin artış görülürken, taşıt ve diğer bireysel kredilerin koşulları genel olarak değişmedi.
Banka Kredileri Eğilim Anketi’nde bankaların fon sağlama imkânlarına ilişkin değerlendirmelerinde, üçüncü çeyrekte yurt içi fonlama koşullarındaki sıkılaşma yönlü görüşlerin yerini gevşeme yönlü görüşlere bıraktığı görüldü. Yurt dışı fonlama koşullarındaki sıkılaşma yönlü değerlendirmeler ise zayıflayarak sürdü; yurt dışı fonlama maliyeti ve diğer koşullar sıkılaştırıcı etkisini korudu. Bankalar dördüncü çeyrekte yurt içi fonlamadaki gevşemenin ve yurt dışı fonlamadaki sıkılaşmanın devam etmesini bekliyor. Para politikasına ilişkin beklentiler için HSBC’nin politika faizi tahmini haberimizi inceleyebilirsiniz.
