Türkiye, yaşlı nüfustaki hızlı artış ve doğurganlıktaki düşüş doğrultusunda sosyal güvenlik sistemini baştan aşağı yeniliyor. 2027-2029 Orta Vadeli Programı (OVP) ile sisteme Uzun Dönemli Bakım Sigortası dahil edilecek.
Türkiye, son dönemde yaşlı nüfus oranlarında gözlenen belirgin artışı ve bu gelişmelerin sosyal güvenlik dengelerine olan yansımalarını dikkate alarak “Uzun Dönemli Bakım Sigortası” başta olmak üzere köklü reformları hayata geçiriyor.
2027-2029 yıllarını kapsayan Orta Vadeli Program (OVP) ile sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli mali ve aktüeryal sürdürülebilirliğini güçlendirecek stratejik adımlar atılacak. Program bünyesinde prim tabanının genişletilmesi, prim tahsilatının artırılması ve yeni nesil esnek çalışma modellerine uyum sağlanması hedefleniyor.
Demografik Göstergeler Alarm Veriyor: Yaşlı Nüfus 9,5 Milyonu Aştı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan güncel veriler, sosyal güvenlik sisteminde yapılması planlanan reformların gerekçesini net bir şekilde ortaya koyuyor.
TÜİK verilerine göre Türkiye’nin yaşlanan demografik yapısı şu verilerle öne çıkıyor:
- 65 Yaş Üstü Nüfus: Ülkemizde 65 ve daha yukarı yaştaki nüfus son 5 yılda %20,5 artarak 9 milyon 583 bin 59 kişiye ulaştı.
- Nüfustaki Payı: 2020 yılında %9,5 olan yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranı %11,1’e tırmandı. (2020 yılında yaşlı nüfus sayısı 7 milyon 953 bin 555 kişi seviyesindeydi.)
- Yaş Grubu Dağılımı: Yaşlı nüfusun %62,9’u 65-74 yaş grubunda, %27,9’u 75-84 yaş kategorisinde ve %7,8’i ise 85 yaş ve üzeri grupta yer alıyor.
- 100 Yaş Üstü Vatandaş Sayısı: Türkiye’de 100 yaş ve üzerinde 8 binden fazla insan yaşamını sürdürüyor.
Uzun Dönemli Bakım Sigortası Nedir, Nasıl Uygulanacak?
Nüfusun yaşlanması ve kronik rahatsızlıkların artması sebebiyle OVP gündemine giren Uzun Dönemli Bakım Sigortası, günlük yaşam aktivitelerini tek başına gerçekleştiremeyen kişilere kurumsal güvence sağlayacak. İlgili bakanlıkların ortak çalışmasıyla uygulamaya dönük altyapı kısa sürede tamamlanacak.
Yeni bakım sigortası altyapısının öne çıkan detayları şunlardır:
- Yaşlılık veya kronik hastalıklar nedeniyle bakıma muhtaç kişilere evde ya da kurumlarda sağlanan bakım desteği finansal olarak güçlendirilecek.
- Evde sağlık ve palyatif bakım hizmetleri kesintisiz ve süreklilik arz eden bir yapıya dönüştürülecek.
- Dijital sağlık uygulamaları ve uzaktan sağlık hizmetleriyle bütünleşik modern bir altyapı kurulacak.
- Yürütülecek bu çalışmalarla artan yaşlı bağımlılık oranı kontrol altına alınırken aileler üzerindeki bakım yükü hafifletilecek.
Sağlık Harcamalarında Değer Bazlı Geri Ödeme ve Denetim
Bakım ekonomisinin güçlendirilmesi hedefi, sosyal güvenlik sisteminin mali dengesini koruma politikalarının merkezinde yer alıyor. Yeni dönemde vatandaşların sağlık hizmetlerine erişim hakkı kısıtlanmadan finansal sürdürülebilirlik güvence altına alınacak. Sağlık hizmetlerinin geri ödemesinde risk analizini ve hizmet sunucularının davranışlarını dikkate alan denetim modelleri devreye girecek.
Veri analitiği vasıtasıyla geri ödeme kriterleri baştan sona incelenerek değer bazlı geri ödeme yöntemleri yaygınlaştırılacak. Hızlı harcama artışı gösteren kalemlerde kaynakların etkin kullanımı sağlanacak ve yeni yılın ilk çeyreğinden itibaren bu konuda somut çıktılar üretilecek. Ayrıca Sağlık Market uygulaması kapsama alınan ilaç ve medikal malzeme çeşidi artırılarak genişletilecek; üniversite hastanelerinin yönetim yapıları eğitim, araştırma ve hizmet fonksiyonları bakımından daha etkin bir modele kavuşturulacak.
“İstihdamda Daha Uzun Süre Kalma” Teşvik Edilecek
Yeni OVP kapsamında, çalışanların iş gücü piyasasında ve istihdamda daha uzun süre kalmasını özendiren, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceliklendiren düzenlemeler hayata geçirilecek.
Sosyal güvenlik sisteminin kapsayıcılığı artırılarak mevcut durumda sistem dışında kalan farklı meslek ve gelir gruplarının sisteme dahil olması sağlanacak. İlgili mevzuat, değişen iş gücü piyasası koşullarına ve yeni nesil esnek çalışma modellerine tam uyumlu hale getirilecek. Prim borçlarının takip ve tahsilat süreçleri bilişim sistemleri üzerinden otomatikleştirilerek uzun dönemli aktüeryal göstergeler düzenli olarak izlenecek.
Kaynak: CNBC-E
Yorumlar (1)