BDDK haftalık verileri, bankacılık sektöründe toplam mevduatın 16 Ekim ile biten haftada 761 milyar 408 milyon TL artarak 33 trilyon 108 milyar TL’ye yükseldiğini gösterdi. Aynı hafta toplam kredi hacmi yalnızca yüzde 0,15 artışla 28 trilyon 678 milyar TL’ye çıkarken bireysel kredi kartı borçları 81,6 milyar TL azaldı. Takipteki alacaklar ise 945,6 milyar TL’ye yükseldi.
BDDK haftalık verilerinde mevduat artışı nereden geldi?
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) açıkladığı rakamlara göre toplam mevduat, 9 Ekim haftasındaki 32 trilyon 347 milyar TL’den yüzde 2,35 artışla 33 trilyon 108 milyar TL’ye çıktı. Artışın yaklaşık yüzde 93’ü Türk lirası mevduattan geldi. TL mevduat bir haftada 708 milyar TL (yüzde 3,58) artarak 20 trilyon 495 milyar TL’ye ulaştı. Yabancı para mevduattaki artış ise yüzde 0,42 ile 53 milyar TL’de kaldı ve toplam 12 trilyon 613 milyar TL oldu.
Mevduat sahibine göre bakıldığında en hızlı artış resmi kuruluşlarda görüldü. Resmi kuruluş ve diğer mevduatı yüzde 12,32 artışla 2 trilyon 876 milyar TL’ye çıktı. Bu kalemde resmi kuruluşların TL vadesiz mevduatı bir haftada 269 milyar TL’den 541 milyar TL’ye yükselerek iki katına ulaştı. Ticari mevduat yüzde 2,58 artışla 11 trilyon 750 milyar TL’ye, gerçek kişi mevduatı ise yüzde 0,82 artışla 18 trilyon 483 milyar TL’ye çıktı. Sigortalı mevduat 60 milyar TL artarak 7 trilyon 762 milyar TL oldu.
| Mevduat kalemi | 9 Ekim haftası | 16 Ekim haftası | Haftalık değişim |
|---|---|---|---|
| Toplam mevduat | 32,35 trilyon TL | 33,11 trilyon TL | +761,4 milyar TL (%2,35) |
| TL mevduat | 19,79 trilyon TL | 20,50 trilyon TL | +708,4 milyar TL (%3,58) |
| Yabancı para mevduat | 12,56 trilyon TL | 12,61 trilyon TL | +53,0 milyar TL (%0,42) |
| Gerçek kişi mevduatı | 18,33 trilyon TL | 18,48 trilyon TL | +150,6 milyar TL (%0,82) |
| Ticari mevduat | 11,45 trilyon TL | 11,75 trilyon TL | +295,4 milyar TL (%2,58) |
| Resmi kuruluş ve diğer | 2,56 trilyon TL | 2,88 trilyon TL | +315,4 milyar TL (%12,32) |
Fonlardan çıkan para bankalara mı yöneldi?
Mevduattaki yükseliş, yatırım fonu piyasasında 17 Eylül’de başlayan krizin sürdüğü döneme denk geliyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek 20 Ekim’deki açıklamasında 17 Eylül’den bu yana fonlardan 647 milyar TL net çıkış yaşandığını, aynı dönemde bankalardaki mevduatın 685 milyar TL arttığını söylemişti. Şimşek’in verdiği rakamın hangi mevduat türlerini ve tarih aralığını kapsadığı ayrıntılı olarak açıklanmadığından, haftalık BDDK verisiyle doğrudan karşılaştırmak mümkün değil.
16 Ekim haftasındaki tabloya bakıldığında ise artışın büyük bölümü resmi kuruluş ve ticari mevduattan geldi. Bireysel yatırımcıları yansıtan gerçek kişi mevduatındaki artış yaklaşık 151 milyar TL ile toplam artışın beşte birinin altında kaldı.
Kredi kartı borçları ne kadar azaldı?
Bireysel kredi kartı alacakları bir haftada 81 milyar 566 milyon TL (yüzde 2,35) azalarak 3 trilyon 390 milyar TL’ye geriledi. Düşüşün neredeyse tamamı taksitsiz harcamalardan kaynaklandı. Taksitsiz kart borçları 78,1 milyar TL azalarak 2 trilyon 72 milyar TL’ye, taksitli kart borçları ise 3,4 milyar TL azalarak 1 trilyon 318 milyar TL’ye indi. BDDK verileri düşüşün nedenine ilişkin bir açıklama içermiyor; haftalık kart bakiyeleri ekstre kesim ve son ödeme tarihlerine bağlı olarak dalgalanabiliyor.
Tüketici kredileri de 23,6 milyar TL (yüzde 0,67) azalarak 3 trilyon 489 milyar TL’ye geriledi. Kredi kartı ve tüketici kredilerinin toplamı yüzde 1,51 düşüşle 6 trilyon 879 milyar TL oldu. Tüketici kredilerinin alt kalemlerindeki değişim şöyle:
- İhtiyaç kredileri: 24,9 milyar TL azalışla 2 trilyon 600 milyar TL
- Konut kredileri: 1,5 milyar TL artışla 846,9 milyar TL
- Taşıt kredileri: 136 milyon TL azalışla 41,8 milyar TL
- Taksitsiz kredi kartı borcu: 78,1 milyar TL azalışla 2 trilyon 72 milyar TL
- Taksitli kredi kartı borcu: 3,4 milyar TL azalışla 1 trilyon 318 milyar TL
Toplam kredi hacmi ve takipteki alacaklar ne durumda?
Toplam kredi hacmi 41,7 milyar TL artışla 28 trilyon 678 milyar TL’ye çıktı. TL krediler yüzde 0,15 azalarak 18 trilyon 246 milyar TL’ye gerilerken yabancı para krediler yüzde 0,66 artışla 10 trilyon 432 milyar TL’ye yükseldi. Ticari ve diğer krediler yüzde 0,68 artışla 21 trilyon 799 milyar TL’ye, taksitli ticari krediler 32,5 milyar TL artışla 4 trilyon 362 milyar TL’ye ulaştı. Kredideki büyümeyi bireysel krediler değil ticari ve döviz krediler taşıdı.
Takipteki alacaklar 16,9 milyar TL (yüzde 1,82) artarak 945 milyar 610 milyon TL’ye yükseldi. Bunun 933,8 milyar TL’si TL, 11,8 milyar TL’si yabancı para cinsinden. Bankalar takipteki alacakların 694,4 milyar TL’si için özel karşılık ayırdı; bu, yaklaşık yüzde 73’lük bir karşılık oranına denk geliyor. Takipteki alacakların toplam kredilere oranı ise kaba hesapla yüzde 3,24’ten yüzde 3,30’a çıktı.
Mevduatın krediden çok daha hızlı artması kredi/mevduat oranını da aşağı çekti. Oran, 9 Ekim haftasındaki yaklaşık yüzde 88,5’ten yüzde 86,6’ya geriledi. Bankaların yasal özkaynakları 8 milyar TL artışla 6 trilyon 151 milyar TL’ye yükseldi. TL menkul değerler 50,6 milyar TL azalarak 5 trilyon 349 milyar TL’ye inerken yabancı para menkul değerler 2 trilyon 742 milyar TL’ye çıktı.
Faiz indirimi mevduat ve krediyi nasıl etkileyecek?
BDDK verileri, Merkez Bankası’nın politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 36’ya çektiği gün açıklandı. Dolayısıyla 16 Ekim haftasının rakamları indirimin etkisini henüz içermiyor. Politika faizindeki indirim mevduat ve kredi faizlerine otomatik olarak yansımıyor; bankaların fonlama maliyeti, likidite durumu ve vade yapısı belirleyici oluyor. İndirimin mevduattaki TL ağırlığını ve bireysel kredi talebini nasıl etkileyeceği, önümüzdeki haftalarda yayımlanacak BDDK verilerinde görülecek.
