PBLK statüsündeki fon yatırımcılarına ilişkin tartışmalara Sermaye Piyasası Kurulu’ndan (SPK) yanıt geldi. SPK, 22 Ekim 2026 tarihli “Takas Kesinliği ve PBLK Hususlarına İlişkin Basın Duyurusu”nda, TBMM’de görüşülen fon tasfiyesi kanun teklifi kapsamında takas kesinliği ve pay blokajı konusunda kamuoyunda tereddütler oluştuğunu belirtti. Kurul, takası henüz tamamlanmamış satış talimatlarının tasfiye kapsamına alınacağını ve bu talimatların diğer katılma payı sahipleriyle eşit koşullarda değerlendirileceğini açıkladı.
PBLK nedir?
PBLK (pay blokajı alt hesabı), Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun (MKK) TEFAS üzerinden verilen fon işlemleri için kullandığı bir blokaj kodu. Fon krizinde bu kod, SPK’nın 17 Eylül 2026’daki tasfiye kararlarından önce satış talimatı veren yatırımcıların e-Devlet ve e-Yatırımcı ekranlarında görünmeye başlamıştı. Bu yatırımcıların bir bölümü, satış emirlerini tasfiye öncesinde verdikleri için paralarının öncelikli olarak ve tam ödenmesi gerektiğini savunuyordu.
SPK, PBLK yatırımcıları için ne dedi?
SPK, açıklamasında Sermaye Piyasası Kanunu’nun 79’uncu maddesinin birinci fıkrasına atıf yaptı. Bu hükme göre sermaye piyasası araçlarına ilişkin takas talimat ve işlemleri ile ödeme işlemleri, ilgili kuruluşların faaliyetlerinin durdurulması ya da tasfiye sürecine girmesi hâlinde bile geri alınamıyor ve iptal edilemiyor. Hükmün amacı, takas yükümlülüklerinin geri döndürülemez şekilde yürütülmesini sağlayarak sermaye piyasalarına duyulan güveni korumak.
Ancak SPK’ya göre bu hüküm, TEFAS üzerinden verilen tüm talimatlara işlemin hangi aşamada olduğuna bakılmaksızın uygulanmıyor. Kurul, TEFAS’ın klasik organize piyasalardan farklı olarak yatırım fonu katılma paylarının fon kurucusundan alınmasına ve kurucuya iade edilmesine imkân sağlayan bir platform olduğunu vurguladı. Bu nedenle TEFAS’ta verilen her satış talimatı kendiliğinden tamamlanmış bir takas işlemi sayılmıyor.
SPK, PBLK statüsündeki yatırımcılar için satış talimatının verilmiş olmasının ya da sistemde bir kaydın bulunmasının tek başına takasın başladığı anlamına gelmediğini belirtti. Kurula göre takas işlemi, talimattan sonra nakdin yatırımcı hesabına geçirilmesi ve fon katılma payı sahipliği kaydının kaldırılmasıyla tamamlanıyor.
Kanun teklifi hangi talimatları kapsıyor?
| İşlem durumu | Kanun teklifine göre |
|---|---|
| Takası tamamlanmış işlemler (nakit hesaba geçmiş, pay kaydı kaldırılmış) | Etkilenmiyor |
| Satış talimatı verilmiş ama takası tamamlanmamış işlemler (PBLK dahil) | Tasfiye kapsamına alınıyor; tasfiyede edilen tutarlar üzerinden diğer pay sahipleriyle eşit koşullarda değerlendiriliyor |
SPK, takası tamamlanmamış talimatların tasfiye kapsamına alınmasının fon varlıklarının yatırımcılar arasında adil dağıtılmasına katkı sağlayacağını savundu. Kurul, pay blokaj kaydı bulunan kişilerin de tasfiye kapsamındaki 455.758 fon pay sahibi arasında yer aldığını ve ayrı bir grup oluşturmadığını vurguladı. Düzenlemenin amacının, bu pay sahiplerinin hukuki statüsüne açıklık kazandırmak ve tasfiyedeki haklarını belirgin hâle getirmek olduğunu belirten Kurul, düzenlemeyi “gerekli ve ölçülü bir yaklaşım” olarak değerlendirdi.
PBLK yatırımcıları için ne değişiyor?
Açıklama, PBLK kodunun ödemede öncelik anlamına geldiği yönündeki beklentilerin karşılanmayacağını gösteriyor. Fon krizinin ilk günlerinde, PBLK ibaresinin tasfiyede ilk ödeme grubunda yer almanın göstergesi olabileceği değerlendiriliyordu. SPK’nın açıklamasına göre ise takası tamamlanmamış talimatlar, kanun teklifi kapsamında yapılacak ödemelerde diğer katılma payı sahipleriyle aynı kurallara tabi olacak.
Kanun teklifi 14 Ekim’de TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’ndan geçti ve Genel Kurul’da görüşülmeyi bekliyor. Komisyon görüşmelerinde CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay, PBLK alacaklarının tasfiye hesabındaki ilk nakitten öncelikli ve derhal ödenmesini öngören bir değişiklik önergesi vermiş, ancak önerge kabul edilmemişti. Teklif yasalaşırsa, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in açıklamasına göre yaklaşık 390 bin hesaba 1 milyon TL’ye kadar hızlı ödeme yapılması planlanıyor.
