Türkiye’yi sarsan fon skandalının ardından SPK ve BDDK başta olmak üzere sermaye piyasası ve bankacılık düzenleyicilerinin yapısında köklü bir değişiklik hazırlığı yürütülüyor. Ekonomim’in kaynaklara dayandırdığı habere göre Sermaye Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuatta yapılacak değişikliklerin son şekli, Devlet Denetleme Kurulu’nun (DDK) hazırladığı raporun ardından belirlenecek. Taslakta en dikkat çeken başlık, görevini ihmal ettiği veya yetkisini kötüye kullandığı tespit edilen üst düzey bürokratlara yalnızca görevden alma değil, kamu görevinden men yaptırımı getirilmesi.
SPK ve BDDK düzenlemesinde son sözü DDK raporu söyleyecek
DDK, SPK’nın tasfiyesine karar verdiği 131 fona ilişkin kapsamlı bir rapor hazırlıyor. Kapsamlı rapordan önce Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a bir ön rapor sunulması bekleniyor. Fon listesinin, alınacak ek tedbirlerin ve yasal düzenlemenin nihai çerçevesinin bu raporla netleşeceği belirtiliyor. Habere göre DDK incelemeleri, fon yöneticileri, şirket yetkilileri ve ayrıcalıklı konumdaki bazı kişilerin fon değerini etkileyecek gelişmeleri önceden öğrenerek yüksek kazançla sistemden çıktığına işaret ediyor. Bu tablo, mevcut mevzuatın yetersiz kaldığı ve kapsamlı bir değişikliğin gerektiği şeklinde yorumlanıyor.
Taslakta hangi değişiklikler var?
Kaynaklara göre masadaki başlıca düzenlemeler şöyle sıralanıyor:
- Hızlı müdahale yetkisi: SPK’nın geçici işlem yasağı koyma, fon varlıklarını koruma altına alma ve hisse senedi ağırlıklı fonlarda portföyü dondurma yetkileri genişletilecek.
- Zararın sorumlulardan tahsili: Fon yatırımcılarının uğradığı kayıpların doğrudan sorumlulardan tahsil edilebilmesi için hukuki altyapı kurulacak.
- Daha ağır manipülasyon cezaları: Piyasa dolandırıcılığına yönelik idari ve adli yaptırımlar artırılacak; gerçek yatırımcıyı manipülatörden ayıran yeni tanımlar getirilecek.
- Kademeli işlem sınırları: Hisse yoğun fonlarda alım satıma kademeli limitler ve hisse sınırlamaları getirilmesi planlanıyor.
- Risk merkezi ve yeni denetim mekanizmaları: Piyasa verilerini anlık izleyecek bir risk merkezi kurulacak, SPK ve ilgili kurumların yetkileri yeniden düzenlenecek.
Risk merkezi fikri yeni değil; Orta Vadeli Program’da yer alan Yatırımcı Risk Merkezi ve Yatırımcı Risk Takip Sistemi için 2027’nin ikinci çeyreği hedeflenmişti. Fon skandalı bu adımın önemini artırmış durumda.
İhmali tespit edilen bürokrata kamu görevinden men
Düzenlemenin en sert ayağı kamu tarafındaki sorumluluğa ilişkin. DDK raporunda ihmal veya suiistimal tespit edilen üst düzey yöneticiler için görevden almanın ötesine geçilerek kamu görevinden men yaptırımının uygulanması gündemde. Kurum içinden bilgi sızdırıldığının kanıtlanması halinde ilgililerin de soruşturma kapsamına alınması ve doğan zararın doğrudan bu kişilerden tahsil edilebilmesi öngörülüyor.
Soruşturma bilgisi kimlere sızdı?
İncelemenin odağında, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın SPK’ya yazı gönderdiği 19 Ağustos ile SPK’nın fonlar için tasfiye kararı aldığı 17 Eylül arasındaki dönem bulunuyor. Bu yaklaşık bir aylık sürede gizli yürütülen soruşturmanın kimler tarafından öğrenildiği ve fon değeri düşmeden önce çıkış yapanların bu bilgiden yararlanıp yararlanmadığı araştırılıyor. Söz konusu iddialar soruşturma aşamasında olup henüz yargı kararıyla kesinleşmiş değil.
Yatırımcılar açısından ne anlama geliyor?
Tasfiye sürecindeki 131 fonda 455 bini aşkın yatırımcı bulunuyor. Bu yatırımcılara yönelik ödemeler, 27 Ekim’de yürürlüğe giren 7596 sayılı Fon Tasfiye Kanunu çerçevesinde 1 milyon liraya kadar anapara ödemesiyle sürüyor. Hazırlanan yeni düzenleme ise mevcut mağduriyetten çok, benzer bir krizin tekrarlanmaması için denetim ve müdahale kapasitesini güçlendirmeyi hedefliyor. Taslağın Meclis’e ne zaman sunulacağına ilişkin henüz bir takvim açıklanmadı; madde metinleri de kamuoyuyla paylaşılmadı.
