Hayat Finans, Ipsos Türkiye iş birliğiyle hazırladığı Aile Finansı Araştırması’nın sonuçlarını açıkladı. Okulların açılmasıyla birlikte aile bütçesinde yeniden önemli bir kalem haline gelen harçlığın, çocukların finansal alışkanlıklarını şekillendiren temel alanlardan biri olduğu ortaya çıktı. Araştırma; harçlığın ne sıklıkla verildiğinden nasıl harcandığına, çocukların tasarruf eğilimlerinden ebeveynlerin kontrol beklentilerine kadar pek çok başlıkta dikkat çekici veriler içeriyor.
Ebeveynlerin Yarısından Fazlası Haftalık Harçlık Veriyor
Araştırmaya katılan ebeveynlerin yüzde 52’si çocuklarına haftalık harçlık verdiğini belirtti. Harçlık miktarını belirlerken en çok dikkate alınan unsur ise yüzde 40 ile okul ihtiyaçları oldu. Bu tablo, harçlığın büyük ölçüde okul hayatının günlük gereksinimlerine göre planlandığını gösteriyor.
Çocuklar Harçlığı En Çok Nereye Harcıyor?
Çocukların harçlık kullanımında okul dönemi belirleyici oldu. Katılımcı çocukların yüzde 80’i harçlığını okulda yeme-içme ihtiyaçları için harcadığını söylerken, arkadaşlarıyla buluştuğunda yeme-içme harcaması yapanların oranı yüzde 61 olarak ölçüldü. Harçlığını kitap ve kırtasiye için kullananların oranı yüzde 39’da kalırken, internetten oyun alışverişi yapan çocukların payı yüzde 14 seviyesinde gerçekleşti.
Harçlık İlk Tasarruf Deneyimi Oluyor
Araştırma, harçlığın aynı zamanda çocukların ilk birikim tecrübesi olduğunu da gözler önüne serdi. Ebeveynlerin yüzde 79’u çocuklarını düzenli olarak tasarruf yapmaya teşvik ettiğini ifade etti. Çocukların yüzde 29’u harçlığının bir kısmını düzenli olarak biriktirdiğini, yüzde 54’ü ise zaman zaman birikim yaptığını belirtti. Buna göre çocukların önemli bir bölümü, düzensiz de olsa tasarruf alışkanlığıyla erken yaşta tanışıyor.
Nakit Harçlık ile Kontrol Beklentisi Arasındaki Fark
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, harçlığın veriliş şekli ile ebeveynlerin kontrol isteği arasındaki uçurum oldu. Ebeveynlerin yüzde 88’i harçlığı hâlâ nakit olarak verirken, yüzde 87’si çocuklarının harcamalarında limit ya da kategori kontrolü yapmak istediğini dile getirdi. Harcama limiti belirleme, anlık bildirim alma ve harcamaları kategorilere göre yönetebilme, ebeveynlerin harçlık yönetiminde en çok önemsediği özellikler arasında sıralandı. Nakit kullanımının bu denli yaygın olması, ebeveynlerin talep ettiği kontrol araçlarının büyük ölçüde henüz kullanılmadığına işaret ediyor.
Hayat Finans Biz Kart ile Aile İçi Para Yönetimi
Hayat Finans, bu ihtiyaca yanıt vermek amacıyla geliştirdiği Biz Kart’ı öne çıkarıyor. 8 yaş ve üzerindeki bireylerin kullanabildiği kart sayesinde Hayat Finans uygulaması üzerinden aile üyeleri için kart oluşturulabiliyor, harcamalar anlık olarak izlenebiliyor, limit ve kategori bazlı kullanım sınırları tanımlanabiliyor. Böylece çocuklar kendi harçlıklarını yönetme deneyimi kazanırken aileler de güvenli sınırlar belirleyebiliyor. Bu yılın ocak ayında kullanıma sunulan Biz Kart, özellikle çocuklu ailelerden ilgi gördü. İlk sekiz ayda oluşturulan her iki Biz Kart’tan biri 8-17 yaş arasındaki çocuk ve gençler için açıldı; bu kartların yüzde 53’ü aktif olarak kullanılmaya devam ediyor. Hayat Finans, okul ve kantin harcamalarından kitap-kırtasiye ihtiyaçlarına, günlük harcamalardan birikime kadar çocukların finansal yaşamının farklı alanlarını tek bir yapıda toplayan bu ürünle, 8 yaşından itibaren tüm aile bireylerini kapsayan bir aile bankacılığı modeli sunmayı hedefliyor.
Cantürk: Çocuklar Para Yönetimini Deneyimleyerek Öğreniyor
Hayat Finans Kurumsal İletişim Direktörü Gülhan Cantürk, küresel araştırmaların çocukların para yönetimini deneyim yoluyla öğrendiğini ortaya koyduğunu belirtti. Cantürk’e göre harçlık; çocuk kendi bütçesi içinde seçim yaptığında, verdiği kararın sonucunu gördüğünde ve ebeveyn sürece rehberlik ettiğinde gündelik bir finansal eğitim alanına dönüşüyor. Cantürk, aile içi finansal sosyalleşme olarak adlandırılan bu süreçte çocukların paraya dair tutumlarının, harcama ve tasarruf alışkanlıklarının gözlem, diyalog ve deneyimle şekillendiğini ifade etti. Ipsos ile yapılan araştırmanın, Türkiye’de ailelerin finansal sosyalleşme için yeni araçlara ihtiyaç duyduğunu gösterdiğini vurgulayan Cantürk, ailelerin bir yandan çocuklarına kendi kararlarını verebilecekleri bir alan tanımak, diğer yandan bu sürece güvenli şekilde eşlik etmek istediğini söyledi. Biz Kart’ın aile içinde finansal sorumluluğun adım adım paylaşılmasını sağlayacak bir araç olarak tasarlandığını belirten Cantürk, okulların açılmasıyla çocukların harçlıklarını daha aktif kullanmaya başladığı bu dönemde 8 yaşından itibaren tüm öğrencilerin yanında olduklarını kaydetti. Cantürk, çocuklara güvenli sınırlar içinde kendi paralarını yönetme imkânı sunarken ebeveynlerin de rehber rolüyle bu sürece eşlik etmesini desteklediklerini sözlerine ekledi.
