Paraguay’da dijital banka Ueno Bank krizi, ülkeyi son yılların en büyük finansal ve siyasi çalkantısına sürükledi. Paraguay Merkez Bankası (BCP), 3 Kasım’da Ueno Bank’ı çözümleme sürecine aldı ve bankanın yönetimine el koydu. Kararla birlikte yaklaşık 3 milyon müşteri hesaplarındaki paraya erişemez hale geldi. Bu sayı, ülkedeki yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 60’ına karşılık geliyor.
Ueno Bank’a neden el konuldu?
Merkez Bankası yönetim kurulu, kararı 2 Kasım gecesi oy birliğiyle aldı. Gerekçe, bankanın sermaye yeterlilik oranının, yani sermayesinin risk ağırlıklı varlıklarına oranının yasal asgari seviyenin yarısının altına düşmesi oldu. Çözümleme süreci, düzenleyicinin batmakta olan bir bankanın mevduatlarını başka kuruluşlara aktarıp kalan varlıklarını tasfiye etmesine imkân tanıyor. Paraguay’da tasfiyeden önceki en ağır müdahale aşaması olarak görülüyor.
Müşteriler bankanın mobil uygulamasından paralarına ulaşamadıklarını bildirdi, şubelerin önünde protestolar yaşandı ve polis şubelerde önlem aldı. Grupo Vázquez’in çoğunluk hissesine sahip olduğu Ueno, Merkez Bankası tarafından ülkenin sistemik öneme sahip dört yerli bankasından biri olarak sınıflandırılıyordu. Merkez Bankası ise yaşananları bankacılık sistemindeki genel bir sorunun işareti değil, münferit bir vaka olarak nitelendirdi.
Kriz nasıl yayıldı?
Ueno Bank’a el konulmasının etkileri kısa sürede finans sisteminin geneline yayıldı:
- Sermaye piyasası düzenleyicisi, Ueno bağlantılı pozisyon taşıyan beş şirketin yönettiği 13 yatırım fonunda geri ödeme, dağıtım ve yeni katılımları durdurdu. Ueno tahvillerinin işlemleri de askıya alındı.
- Devlet emeklilik ve sağlık fonu IPS’nin bankada yaklaşık 380 milyon dolarlık tahvil ve vadeli mevduatı bulunuyor. Emeklilik maaşını Ueno üzerinden alan yaklaşık 32 bin emeklinin başka bir bankaya aktarılacağı, ödemelerin aksamayacağı açıklandı.
- Kamu kurumlarının Ueno’daki mevduatı, Haziran sonu itibarıyla yaklaşık 5 trilyon guaraniye ulaşmıştı. Bu, bankanın toplam mevduatının yüzde 29’una denk geliyordu.
- İthalatçı ve tüccarlar birliği Asimcopar, büyük süpermarketlerdeki elektronik işlemlerin yaklaşık üçte ikisinin Ueno hesapları üzerinden yürüdüğünü belirterek perakende faaliyetinin kısmen felç olabileceği uyarısında bulundu.
Ueno Bank, Paraguay’ın ikinci kez yatırım yapılabilir kredi notu almasının ardından Mart ayında rekor bir tahvil ihracıyla 350 milyon dolar toplamıştı.
Merkez Bankası Başkanı istifa etti, 8 yönetici gözaltında
Kriz siyasi bir boyut da kazandı. Devlet Başkanı Santiago Peña’nın talebi üzerine Merkez Bankası Başkanı Carlos Carvallo istifasını verdi. Carvallo, 2023’te Merkez Bankası‘nın başına getirilmeden önce Ueno’nun öncülü Financiera Ueno’nun yönetim kurulu başkanlığını yapmıştı. Carvallo, el koyma sürecini yönetmek için bir süre daha görevde kalacağını söyledi.
Savcılık bankadaki olası usulsüzlüklere yönelik soruşturma başlattı. Aralarında kurucu Federico Vázquez ve yönetim kurulu başkanı Juan Manuel Gustale’nin de bulunduğu 8 yönetici ve yetkili gözaltına alındı. Basında yer alan haberlerde, bankanın küçük işletmelere verdiği yaklaşık 150 milyon dolarlık kredinin Grupo Vázquez çalışanlarına aktarıldığı iddia ediliyordu.
Muhalefet ise Peña’nın, bankayı kontrol eden grupta 2025’e kadar ortaklığı bulunmasını gerekçe göstererek görevden alma girişimi başlattı. Peña, aylardır Ueno’ya ilişkin endişeleri yersiz bulduğunu söylemiş ve medyanın konuyu ele alış biçimini eleştirmişti. Peña, kriz nedeniyle İspanya’daki İbero-Amerikan zirvesine katılmaktan da vazgeçti.
