Dünya devlerinde işten çıkarma dalgası eylül ve ekim aylarında hız kazandı. CNBC-e’nin derlediği verilere göre işten çıkarmaları takip eden Today’s Layoffs platformu, ABD’de eylül-ekim döneminde en az 38.373 pozisyon için işten çıkarma ya da kadro azaltma kaydı oluşturdu. Bu, aylık ortalama 19.187 pozisyona karşılık geliyor ve yılın ilk sekiz ayındaki 5.757’lik aylık ortalamanın yaklaşık yüzde 233 üzerinde bulunuyor.
Otomotivden bankacılığa, teknolojiden ilaç ve eğlence sektörüne kadar altı sektörün öne çıktığı kararlarda gerekçeler arasında yapay zeka, gümrük tarifeleri, Çinli üreticilerle rekabet ve maliyet baskısı dikkat çekiyor. Ancak açıklanan rakamlar aynı türde değil: Listede kesinleşmiş kararların yanında tahminler, gönüllü ayrılma programları ve tek bir kesinti kapsamında olmayan rakamlar da yer alıyor. Bu nedenle şirket bazındaki rakamları toplayarak tek bir sayıya ulaşmak doğru olmuyor.
Eylülde hangi şirketler işten çıkarma kararı aldı?
Otomotiv ve sanayi
Volkswagen Group, 3 Eylül’de denetim kurulunun onayıyla 50 bin ek pozisyonun azaltılmasına karar verdi. Şirket kararda ABD gümrük tarifelerini, Avrupa’daki kapasite fazlasını ve Çinli üreticilerle artan rekabeti gerekçe gösterdi.
Jaguar Land Rover, 7 Eylül’de iki yıl içinde yaklaşık 4 bin pozisyonun azaltılacağını açıkladı. CEO PB Balaji yönetimindeki şirket gönüllü ayrılma programı başlattı; kesintilerin büyük ölçüde üretim dışı pozisyonlarda olması bekleniyor. Şirket iki yılda yaklaşık 1,7 milyar sterlin tasarruf hedefliyor.
BMW, 30 Eylül’de gelecek yılın ortasına kadar yönetim ve organizasyon yapısında yüzde 20’ye varan azaltıma gideceğini duyurdu. Şirket yapay zekadan yararlanarak yapısını sadeleştirmeyi hedefliyor; ancak bu adım genel bir işten çıkarma kararı niteliği taşımıyor.
Alman sanayi hizmetleri şirketi Bilfinger ise 16 Eylül’de “Program Agile” kapsamında 1.500’e kadar pozisyonun kaldırılacağını açıkladı. Şirket, Orta Doğu’daki jeopolitik belirsizliği gerekçe gösterirken 2028’den itibaren yıllık yaklaşık 75 milyon euro tasarruf hedefliyor.
Teknoloji ve dijital hizmetler
Uber, 2 Eylül’de küresel çalışanlarının yaklaşık yüzde 10’una denk gelen yaklaşık 3.300 kişiyi işten çıkaracağını açıkladı. Şirket, yönetim katmanlarını azaltmayı ve ekipleri birleştirmeyi amaçlıyor.
Siber güvenlik şirketi Zscaler, 1 Eylül’de ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na (SEC) yaptığı bildirimde küresel iş gücünün yaklaşık yüzde 3’ünü azaltacağını, kaynakları yapay zeka ve büyüme girişimlerine kaydıracağını açıkladı; kesin sayı paylaşılmadı. Reklam teknolojisi şirketi The Trade Desk de 3 Eylül’de SEC’e yaptığı bildirimde çalışanlarının yaklaşık yüzde 15’ini azaltacağını duyurdu. Şirket, büyüme alanlarına kaynak aktarımını, verimliliği ve sadeleşmeyi gerekçe gösterdi.
Finans ve sigortacılık
İngiliz sigorta ve varlık yönetimi şirketi Legal & General, 23 Eylül’de 2027 ortasına kadar yaklaşık 1.000 pozisyonu azaltacağını açıkladı. Şirket önce gönüllü ayrılma yoluna gidecek; katılım yetersiz kalırsa zorunlu işten çıkarma değerlendirilecek.
Türkiye’den Bayer kararı
Listede Türkiye’yi doğrudan ilgilendiren karar Bayer‘den geldi. Şirket, 23 Eylül’de Gebze’deki bitki koruma tesisinde üretimi 2027 sonunda durduracağını açıkladı. Bayer, EMEA üretim ağının verimliliğini artırmayı gerekçe gösterdi. Tesisteki 55 çalışan için destek süreci yürütülecek; ancak çalışanların tamamının işten çıkarılacağı açıklanmadı.
Ekimde işten çıkarma dalgası nasıl genişledi?
Teknoloji, yazılım ve yapay zeka
Kredi skorlama şirketi FICO, 6 Ekim’de çalışanlarının yaklaşık yüzde 15’ini azaltacağını açıkladı. Karar 1 Ekim’de alındı, bildirimler 5 Ekim haftasında başladı. Şirketin Eylül 2025 sonundaki 3.811 çalışanı baz alındığında yaklaşık 570 kişinin etkilenebileceği hesaplanıyor; ancak FICO bu rakamı açıklamadı. Şirket, yapay zeka entegrasyonunu ve sadeleşmeyi gerekçe gösterdi.
Netflix, 14 Ekim’de küresel çalışanlarının yaklaşık yüzde 6’sına denk gelen yaklaşık 1.000 kişiyi işten çıkaracağını açıkladı. Kesintiler ağırlıklı olarak ürün, teknoloji, hukuk ve insan kaynakları ekiplerini kapsıyor.
Amazon cephesinde ise iki ayrı karar var. Reuters’ın 7 Ekim’de duyurduğu ve şirketin doğruladığı ilk kararla Stores biriminde 1.000’den az beyaz yakalı çalışan işten çıkarılıyor. 28 Ekim’deki ikinci kararla Devices and Services biriminde, ağırlıklı olarak yazılım geliştirme alanında 250’ye kadar pozisyon kaldırılıyor. İki kararın toplamı tek bir kesinleşmiş rakam olarak değerlendirilmemeli.
Bankacılık ve finans
Norveç’in en büyük bankası DNB, 6 Ekim’de Technology & Services biriminde yaklaşık 400 tam zamanlı pozisyon eşdeğerini azaltacağını açıkladı. CEO Kjerstin Braathen yönetimindeki banka, müşteriyi tanı (KYC), veri işleme ve yazılım geliştirme gibi görevlerin yapay zeka ajanlarına devredilmesini gerekçe gösterdi.
National Australia Bank (NAB), 20 Ekim’de 2027 mali yılında çalışan sayısını yaklaşık yüzde 6 azaltacağını duyurdu. Toplamda 2.500’e kadar pozisyonun etkilenmesi, bunların 1.500’e kadarının 2026 sonuna kadar kaldırılması bekleniyor.
Barclays, 22 Ekim’de 2026 içinde toplam iş gücünün yaklaşık yüzde 5’ine denk gelen yaklaşık 5.000 pozisyonu kaldıracağını açıkladı. Bunların yaklaşık 1.000’i tamamlandı, kalan 4.000’in son çeyrekte gerçekleşmesi bekleniyor. Kararın ayrıntılarına Barclays’in işten çıkarma kararına ilişkin haberimizden ulaşabilirsiniz.
American Express ise 23 Ekim’de küresel çalışanlarının yaklaşık yüzde 5’i olan yaklaşık 3.500 kişiyi işten çıkaracağını açıkladı. CEO Stephen Squeri, kesintilerin şirketi daha çevik ve verimli hale getirmeyi, yönetim katmanlarını azaltmayı ve karar alma süreçlerini hızlandırmayı amaçladığını söyledi.
Otomotiv ve havacılık
Volvo Cars, 23 Ekim’de yaklaşık 2.000’i İsveç’te olmak üzere 2.500 pozisyonu kaldıracağını açıkladı. Şirket Çinli üreticilerle rekabeti, ABD’deki zayıf talebi ve gümrük tarifelerini gerekçe gösterdi. Kesintiler danışmanlık sözleşmelerinin sonlandırılması, doğal kayıp ve gönüllü ayrılma paketleriyle yapılacak; dolayısıyla tamamı zorunlu işten çıkarma değil.
Letonya’nın bayrak taşıyıcı havayolu airBaltic, 5 Ekim’de Riga, Vilnius ve Tallinn’de 500 ila 700 pozisyonu azaltacağını açıkladı. Kesin sayı, çalışan temsilcileri ve sendikalarla yapılacak görüşmelerin ardından netleşecek.
İlaç, eğlence ve medya
İlaç devi GSK, 14 Ekim’de Belçika’daki Rixensart, Wavre ve Gembloux tesislerinde 1.217’ye kadar pozisyonu kaldıracağını açıkladı. Üç yıllık maliyet programı kapsamındaki kesintiler üretim hattı çalışanlarını kapsamıyor; süreç çalışan temsilcileriyle görüşülerek yürütülecek.
Paddy Power, Sky Bet ve Betfair markalarının sahibi Flutter Entertainment, 20 Ekim’de Birleşik Krallık ve İrlanda’da 1.400’e kadar pozisyonu azaltacağını duyurdu. Leeds ve Dublin merkezlerinin en çok etkilenmesi beklenen kararda İngiltere’deki çevrim içi bahis vergisi artışları gerekçe gösterildi. Süreç çalışanlarla istişareye tabi.
Microsoft’tan gönüllü ayrılma teklifi
Microsoft ise 26 Ekim’de ABD, Kanada, Hindistan ve Birleşik Krallık’taki bazı ekiplerde çalışanlara gönüllü ayrılma teklifi sundu. Yaklaşık 60 bin çalışan teklife uygun bulunuyor; ancak bu rakam işten çıkarılacak kişi sayısını göstermiyor ve karar bir işten çıkarma niteliği taşımıyor.
Yapay zeka işleri yok ediyor mu?
İşten çıkarma kararlarında yapay zekanın sıkça gerekçe gösterilmesi, teknolojinin istihdam üzerindeki etkisine ilişkin araştırmaları yeniden gündeme getirdi. OECD’nin 27 Mart 2023’te yayımladığı “The Impact of AI on the Workplace: Evidence from OECD Case Studies of AI Implementation” başlıklı çalışma, sekiz ülkedeki 96 iş yeri vakasını inceledi. Araştırmaya göre yapay zeka çoğunlukla çalışanların yerini almaktan çok görevleri yeniden düzenliyor.
Çalışmadaki örnekler arasında Avusturya’da bir bankada belge işleme ve bilanço analizinin otomatikleştirilmesi, ABD’de bir bankada görüntülü kimlik doğrulamanın işe alımları yavaşlatmak için kullanılması ve bir uçak motoru üreticisinde kalite kontrolün otomatikleştirilmesi yer alıyor.
Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) 2026’da yayımladığı “The Impact of GenAI on Jobs, Productivity and Work Organization” raporu ise ABD, İngiltere, Almanya ve Avustralya’daki yaklaşık 6 bin yöneticinin görüşlerine dayanıyor. Yöneticilerin çoğu, yapay zekanın önümüzdeki üç yılda verimliliği yüzde 1,4 artırmasını ve istihdamı yüzde 0,7 azaltmasını bekliyor. Raporda başlangıç seviyesi pozisyonlardaki daralmaya ilişkin bulgulara da yer veriliyor.
