Yapay zeka hangi meslekleri etkileyecek sorusuna McKinsey Global Institute yeni bir raporla yanıt verdi. Rapora göre yapay zeka ve otomasyon nedeniyle ABD’de 2035’e kadar yaklaşık 11 milyon çalışanın, yani iş gücünün yüzde 7’sinin meslek değiştirmesi gerekebilir. Tahmin, yapay zekanın yayılma hızına göre 6 milyon ile 16 milyon arasında değişiyor. Rakamlar yalnızca ABD iş gücü piyasasına ait.
Yapay zeka işleri yok mu edecek?
Raporun ana mesajı bu değil. McKinsey’e göre otomasyon yaklaşık 36 milyon işe denk gelen iş gücü talebini azaltırken, ekonomik büyüme ve yapay zeka değer zinciri 40 milyondan fazla yeni iş talebi yaratabilir; yani 2035’te toplam iş sayısı bugünden fazla olabilir. Sorun işlerin azalması değil, çalışanların daralan mesleklerden büyüyenlere geçebilmesi. Bunun için her yıl yaklaşık 770 bin kişinin meslek grubu değiştirmesi gerekiyor; bu, tarihsel ortalamanın yaklaşık 3,6 katı.
Yapay zeka hangi meslekleri etkileyecek?
| Meslek grubu | Otomasyondan etkilenebilecek çalışma saati | Çalışan talebinde beklenen düşüş |
|---|---|---|
| Ofis ve idari destek | %81 | %38 |
| Teknoloji ve analitik | %70 | %22 |
| İmalat ve üretim | %68 | %25 |
| Perakende ve satış | %67 | %27 |
| İşletme ve finans | %62 | %18 |
| Yemek hizmetleri | %60 | %31 |
| Sanat, medya ve eğlence | %58 | %13 |
| Ulaşım ve lojistik | %55 | %30 |
| Kurulum ve onarım | %54 | %15 |
| Hukuk | %47 | %18 |
Oran olarak en sert düşüş ise yüzde 43 ile tarım, balıkçılık ve ormancılıkta bekleniyor. Meslek değiştirmesi beklenen çalışanların dörtte üçünden fazlası üç alanda toplanıyor: ofis ve idari destek, perakende ve satış, ulaşım ve lojistik. Büyümenin ise sağlık, inşaat ve yönetim mesleklerinde yoğunlaşması öngörülüyor.
Bankacılık ve finans çalışanları için tablo ne?
İşletme ve finans mesleklerinde çalışma saatlerinin yüzde 62’si otomasyondan etkilenebilecek durumda, ancak çalışan talebindeki beklenen düşüş yüzde 18 ile ofis işlerinin yarısından az. Fark, işin içeriğinden kaynaklanıyor: rutin veri girişi ve raporlama otomasyona en açık kısım, değerlendirme ve müşteri ilişkisi gerektiren görevler ise daha dayanıklı. Bankalar da bu yönde konumlanıyor; Deutsche Bank yaklaşan emeklilik dalgasını yapay zeka yatırımlarıyla birlikte ele aldığını açıklamıştı.
Meslek değiştirenleri ne bekliyor?
Rapora göre meslek değiştirmek zorunda kalabilecek çalışanların yaklaşık yüzde 45’i yeni iş bulabilmek için kapsamlı eğitim almak, başka bir bölgeye taşınmak ya da daha düşük ücretli işlere yönelmek durumunda kalabilir. Düşük gelirli çalışanların meslek değiştirme olasılığı yüksek gelirlilere göre yaklaşık sekiz kat fazla. Meslek değiştirmeyenler de etkilenecek: çalışanların yüzde 70’inden fazlasının görevlerinin, yeni beceriler gerektirecek ölçüde değişmesi bekleniyor.
Raporun yazarlarından, McKinsey Global Institute kıdemli ortağı Tanguy Catlin; problem çözme, eleştirel düşünme, iletişim, iş birliği ve sürekli öğrenme becerilerinin önemine dikkat çekiyor. Türkiye için benzer bir projeksiyon bulunmuyor; yapay zekanın Türkiye’de istihdama etkisine ilişkin değerlendirmeler için TSKB’nin teknolojik dönüşüm raporuna bakılabilir.
