Süresi dolan kredi kartı ya da banka kartını makasla kesip çöpe atmak, çoğu kişinin güvenlik için yıllardır uyguladığı bir alışkanlık. Ancak dinamik güvenlik kodlu (dinamik CVV) yeni nesil kartlar söz konusu olduğunda bu yöntem hem sağlık hem de çevre açısından risk taşıyabiliyor. Uzmanlar, bu kartların içindeki lityum piller nedeniyle kesilmeden, bütün halde geri dönüşüme verilmesi gerektiği uyarısında bulunuyor.
Hangi kartlar risk taşıyor?
Uyarı, kartın arkasındaki üç haneli güvenlik kodunun sabit olarak basılmadığı, bunun yerine küçük bir ekranda belirli aralıklarla değiştiği dinamik CVV’li kartları kapsıyor. Bu kartlar, kodu gösteren e-kağıt ekranı besleyen çok ince bir lityum pil içeriyor. Fransa’da bazı bankaların ek ücretle sunduğu bu kartlar, pil içerdikleri için elektronik atık olarak sınıflandırılıyor.
Türkiye’de yaygın olarak kullanılan standart çipli kredi ve banka kartlarında ise pil ya da ekran bulunmuyor. Dolayısıyla aşağıda anlatılan kimyasal tehlike, kartında sabit güvenlik kodu basılı olan kullanıcılar için geçerli değil.
Süresi dolan kredi kartı kesilince neler olabiliyor?
Sözcü‘nün aktardığına göre, Fransız mühendis Claire Deilhes’in 2020 tarihli doktora tezindeki yapısal analizler, dinamik güvenlik kodlu kartlarda e-kağıt ekranı besleyen 0,5 milimetreden ince lityum mikro piller ve aktif elektrokimyasal hücreler bulunduğunu ortaya koyuyor.
Bu tür lityum hücrelerin makas gibi aletlerle kesilmesi ani bir kimyasal kısa devreye ve termal kaçak olarak bilinen aşırı ısınma reaksiyonuna yol açabiliyor. En büyük tehlike ise kesim sırasında hidrojen florür gazının açığa çıkması. Bu gaz göz, cilt ya da solunum yollarındaki nemle temas ettiğinde son derece zehirli ve aşındırıcı bir madde olan hidroflorik aside dönüşerek ciddi sağlık sorunlarına neden olabiliyor.
Değerli metaller çöpe gidiyor
Kartların kesilerek atılmasının çevresel bir boyutu da var. E-kağıt ekran, NFC anteni ve lityum pil içeren kartlar Elektrikli ve Elektronik Ekipman Atıkları (EEEA) sınıfında değerlendiriliyor ve altın, paladyum, gümüş, bakır gibi değerli metaller barındırıyor.
Kart küçük parçalara bölündüğünde bu metaller de ufalanıyor ve geri dönüşüm tesislerindeki ayrıştırma eleklerinden kaçıyor. Yeniden değerlendirilemeyen parçalar yakılıyor ya da toprağa gömülüyor. Bu da hem ekonomik kayba hem de önlenebilir bir çevre kirliliğine yol açıyor. Geri dönüşüm tesisleri bu nedenle kartların bütün halde toplanması gerektiğini vurguluyor.
Kart bilgileri çalınır mı?
Kartı bütün halde atmanın bilgi hırsızlığına yol açacağı endişesine ilişkin güvenlik uzmanları, son kullanma tarihi dolan ya da banka tarafından kapatılan bir kartın işlevsiz hale geldiğini belirtiyor. Mobil bankacılık üzerinden yapılan güçlü kimlik doğrulama adımları da kart bilgileriyle yapılabilecek dolandırıcılık girişimlerini önemli ölçüde zorlaştırıyor.
Yine de en güvenli yol, süresi dolan kredi kartını atmadan önce bankanızdan kapatıldığını teyit etmek. Dinamik CVV’li bir kartınız varsa, kartı kesmek yerine bankanızın yönlendirdiği şekilde ya da elektronik atık toplama noktaları aracılığıyla geri dönüşüme vermeniz öneriliyor. Standart çipli kartlarda ise çipin ve manyetik şeridin kesilmesi yaygın olarak tavsiye edilen yöntem olmayı sürdürüyor.
Bankacılıkta plastik kartların rolü de giderek değişiyor; bankalar ATM’lerde QR kodla kartsız işlem gibi dijital çözümleri yaygınlaştırıyor.
