Pandemi, Türk bankacılık sektöründe adeta bir dönüm noktası oldu. İlk zamanlar sadece virüs endişesiyle banka şubesine gitmekten çekinen müşteriler, daha sonra şubeye gitmeden cep telefonundan bir tuşla 7/24 bankacılık hizmetlerine erişmenin rahatlığına ve kolaylığına alıştı. Mobil kanalların kullanım oranının artmasının ardından Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) da dijital bankacılık, açık bankacılık ve servis bankacılığı gibi yeni düzenlemeleri hayata geçirerek sektörün önünde yeni ufuklar açtı.
Yeni düzenlemeler ile birlikte geleneksel bankacılık anlayışı da kökünden değişti. Şube bankacılığının ağır bastığı, bilgi paylaşımı ve iş birliklerine kapalı geleneksel bankacılık anlayışı, yerini müşteri odaklı, paylaşımcı, üçüncü parti iş birliklerine açık ve fiziksel sınırların kalktığı daha demokratik yeni nesil bankacılık anlayışına bırakıyor. Bu değişimle birlikte sektöre katılan yeni oyuncu sayısı da hızla arttı.
Son üç yıl içerisinde 16 banka kurulurken, yeni banka patronlarının dijital bankacılık ve yatırım bankacılığına odaklandığı dikkati çekiyor. BDDK’dan kuruluş izni alan 16 bankadan yedisi dijital bankacılık, dokuzu ise yatırım bankacılığı alanında hizmet vermeyi hedefliyor. Yatırım bankacılığı lisans başvurularında aracı kurumlar başı çekerken, dijital bankacılık alanında ise fintek şirketlerinin yanı sıra finans sektörü dışında faaliyet gösteren perakende, e-ticaret ve telekom şirketlerinin de yoğun ilgisi gözleniyor.
FİNANS SEKTÖRÜNE YENİ SOLUK
Dijital bankacılık alanında ilk harekete geçen ise Hayat Kimya ile Kastamonu Entegre A.Ş’nin yüzde 50-50 ortaklığı ile kurulan Hayat Finans Katılım Bankası oldu. Eylül ayı itibarıyla mobil ve internet bankacılığı üzerinden hizmet vermeye hazırlanan Hayat Finans Genel Müdürü Murat Ertem, finans sektörüne yeni bir soluk getirmek istediklerini belirtiyor. Ertem’e göre, dijitalleşmenin sektörler arası geçişkenliği tetiklediği bir süreçte BDDK’nın düzenlemeleri de dijital bankacılık alanında yatırımcılar açısından önemli fırsatlar sunuyor. Ertem, bankacılık sektörüne girişlerinin hikayesini ise kısaca şöyle aktarıyor:
“Dünya finansal olarak tek başına var olmanın zor olduğu bir yer, bireyler yaşamdan kopmadan finansal ihtiyacını karşılamak istiyor. Bugün dünyanın birçok noktasında son teknolojiye sahip üretim tesisleri ile ekonomiye ve istihdama katkı sağlayan, güçlü markaları ile dünyada 100’den fazla ülkede milyonlarca insana ulaşan Hayat Holding, bu alandaki ihtiyacı gördü ve finans teknolojileri aracılığıyla dünyanın paylaşıma olan ihtiyacını desteklemek için bankacılık sektörüne girerek gelecek vizyonunu pekiştirmek istedi. BDDK’nin 2022 yılında dijital bankacılık alanında çıkardığı yönetmeliğin ardından ilk müracaat eden kuruluşuz. Diğer geleneksel bankalardan farklı olarak sadece dijital kanallar üzerinden bankacılık hizmeti sunuyoruz.”
GENİŞ KİTLELERE ULAŞACAK
Dijital bankacılığın yeni oyuncularından bir diğeri de TOM Katılım Bankası. English Home, Eve ve Memorial Sağlık Grubu gibi iştiraklere sahip olan Aydın Grup tarafından kurulan TOM Katılım Bankası da dijital perakende bankacılık alanında hizmet verecek. TOM Bank Kurucusu ve Genel Müdürü Onur Özkan, bankacılık hizmetlerinin daha fazla kişiye ulaşması amacıyla bu sektöre adım attıklarını vurgulayarak şöyle devam ediyor:
“Türkiye’de yüzde 20’den fazla kişi henüz hiçbir bankayla çalışmamakta. Öncelikli olarak bankacılığa erişimi olmayan daha önce bankacılık işlemi yapmamış kitleye ulaşarak onlara hizmet vermek istiyoruz. TOM Bank sayesinde müşteriler şubeye gitmeden, diğer kolay bankacılık hizmetlerinden, harcama fırsatlarından ve masrafsız, komisyonsuz, teminatsız ‘veresiye kredi’ imkanından yararlanabilecek. Birkaç dakika içinde limit oluşturulup kredi kullandırabilecek teknolojik altyapısı ile müşteriler nakit ihtiyaçlarını karşılayabilecek. İlk olarak A101 mağazalarında başladığımız bu uygulamalarımızı grup şirketlerimizden English Home, Eve mağazalarında da gerçekleştirmek üzere çalışmalara başladık. Önümüzdeki dönemde mikro finansman ve bankacılık faaliyetlerine erişim konusunda daha geniş kapsamda hizmet vermeyi planlıyoruz.”
YABANCI SERMAYE İLGİSİ
Dijital bankacılığa fintek şirketlerinin de yatırım iştahı oldukça yüksek. Elektronik para kuruluşu FUPS, dijital mevduat bankacılığı yapmak amacıyla FUPS Bank AŞ’yi kurarken, fintek şirketi Colendi de aynı alanda bankacılık yapmak üzere BDDK’dan kuruluş izni aldı.
Ziraat Dinamik de Türkiye’de banka iştiraki olarak kuruluş iznini alan ilk dijital banka olurken, QNB Finansbank iştiraki Enpara.com da Enpara Bank ismiyle dijital mevduat bankası kuracak. Turkcell de dijital banka kuruluş izni için geçen yıl BDDK’ya başvuruda bulunmuştu.
Tabii Türk bankacılık sektörü şu sıralar sadece yerli sermayenin değil, yabancı yatırımcıların da radarında. Great East Capital (GEC) ile Malezyalı Boustead grubu tarafından Türkiye’de kurulan Kasa Katılım Bankası, dijital bankacılık, fintek ve İslami finans alanındaki uzmanlığını Türkiye ve çevre ülkelere taşımayı planlıyor.
Yabancı sermaye dijital bankacılığın yanı sıra yatırım bankacılığındaki fırsatları da yakından takip ediyor. Mart 2023 tarihinde Dubai merkezli Al Handal Grubu tarafından 600 milyon TL sermaye ile BDDK’dan kuruluş izni alan Asır Yatırım Bankası, Türkiye, Irak ve diğer bölgesel müşteriler arasında ticaret ve yatırım köprüsü olmayı hedefliyor. Türkiye’de turizm alanında yatırımları bulunan Çeçen asıllı Rus iş adamı İsmail Lepiev’in de kurucuları arasında yer aldığı SLM Yatırım Bankası da faaliyete geçmek için BDDK’dan onay bekliyor.
YATIRIM BANKACILIĞINA BÜYÜK İLGİ
Yatırım bankacılığına son yıllarda aracı kurumların da yoğun bir ilgisi söz konusu. BDDK uzun aradan sonra bu alandaki ilk lisansı, 2019 yılında Golden Global Yatırım Bankası’na vermişti. Mart 2020 tarihinde ise Doğan Holding’in D Yatırım Bankası kuruluş iznini aldı. Böylece 2005 yılında Dışbank’ı Fortis’e satan Doğan Holding yatırım bankası ile yeniden sektöre döndü.
Yatırım bankacılığının genel olarak bu kadar revaçta olması ise bankacılara göre pandemi döneminde hem dünyada hem Türkiye’de sermaye piyasalarına artan talepten kaynaklanıyor. Likidite bolluğu ve salgın döneminde ortaya çıkan yeni fırsatlar halka arzları coştururken, sermaye piyasalarına artan ilgi uzun zamandır kâr etmekte zorlanan aracı kurumların gelirleri ve kârlılığına yansıdı. Böylece sermayesi güçlü olanlar bu büyümeyi bir üst lige taşıyarak yatırım bankası kurmak için şu sıralar BDDK’nın kapısını çalıyor. Destek Yatırım, Hedef Yatırım, Tera Yatırım ve daha sonra unvanı Misyon Bank olarak değişen Inveo Yatırım Bankası, bu alandaki yatırımların son örnekleri. Ayrıca Ünlü Yatırım Holding’in de yatırım bankacılığı lisans başvurusu BDDK’da beklerken, seramik üretimi ve faktoring alanında hizmet veren Ali Ercan’ın kurucusu olduğu Q Yatırım Holding ise Q Yatırım Bankası adı altında bankacılık sektörüne giriş yaptı.
ODAK NOKTALARI YATIRIM VE DİJİTAL BANKACILIK
- Golden Global Bank: 30 Ocak 2020 tarihinde faizsiz finans prensiplerine uygun yatırım bankacılığı yapmak üzere faaliyet iznini aldı. Banka; Emir Kaya, Salih Berberoğlu, Recep Kaba, Ahmet Dağlı ve Mustafa Akın tarafından kuruldu.
- D Yatırım Bankası: Doğan Holding tarafından 2020 yılında kurulan banka, 21 Mayıs 2021 tarihinde faaliyet iznini aldı. Yatırım bankacılığı yapıyor.
- Misyon (İnveo) Yatırım Bankası: 300 milyon TL sermaye ile 23 Eylül 2021’de kurulan banka, 15 Aralık 2022 tarihinde faaliyet iznini aldı. Kurucuları arasında Inveo Yatırım Holding, Gedik Yatırım, Inveo Portföy Yönetimi, Erhan Topaç ve Onur Topaç bulunuyor. Banka daha sonra unvanını Misyon Yatırım Bankası olarak değiştirdi.
- Tera Yatırım Bankası: 27 Ekim 2021 tarihinde kurulan banka, 7 Nisan 2023 tarihinde faaliyet iznini aldı. Bankanın yüzde 95 hissesi Tera Menkul Değerler’in Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen’e ait bulunuyor.
- Destek Yatırım Bankası: 6 Ocak 2022 tarihinde faaliyet iznini alan Banka’nın yüzde 99 hissesi Altunç Kumova’nın sahibi olduğu Destek Holding iştiraklerinden Destek Finans Faktoring A.Ş’ye ait. Diğer kurucu ortakları ise Altunç Kumova, Onur Kumova, Özgür Akayoğlu ve Kerim Tosun’dan oluşuyor.
- Hayat Finans Katılım Bankası: BDDK, 21 Nisan 2022 tarihinde Hayat Katılım Bankası A.Ş. unvanlı dijital katılım bankası kuruluşuna izin verdi. 23 Mart 2023’te faaliyet iznini alan Banka, Molfix, Bingo ve Papia gibi markaların sahibi Hayat Kimya ile Kastamonu Entegre A.Ş. tarafından kuruldu.
- Hedef Yatırım Bankası: 28 Nisan 2022’de 500 milyon TL sermaye ile kurulan Banka, 3 Ağustos 2023 tarihinde faaliyet iznini aldı. Finans, teknoloji, sağlık gibi birçok alanda yatırımları bulunan Banka, İnfo Yatırım Menkul Değer A.Ş’nin de içinde bulunduğu, Türkiye’nin önde gelen yatırım grubu Hedef Holding’in bir iştiraki. Bankanın kurucu ortakları arasında Hedef Holding, İnfo Yatırım Menkul Değerler, Hedef Girişim Sermayesi, Namık Kemal Gökalp ve Sibel Gökalp bulunuyor.
- Kasa Katılım Bankası: 1,5 milyar TL sermaye ile 7 Temmuz 2022 tarihinde kurulan Banka, dijital katılım bankacılığı yapacak. Kurucu ortaklar; Great East Capital Bilgi Teknoloji Yatırımları A.Ş, Adam Muhammad Sadiq, Maryam Khalid M. A. Al-Atteyah, Hector Fernando Sepulveda Reyes Retena ve Yağmur Şatana’dan oluşuyor. ( Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Kasa Katılım Bankası AŞ’nin faaliyet iznini 19 Ekim 2023 tarihinde iptal etti. )
- TOM Katılım Bankası: 4 Ağustos 2022’de kurulan Banka, 30 Mart 2023 tarihinde faaliyet iznini aldı. English Home, Eve ve Memorial Sağlık Grubu gibi iştiraklere sahip olan Aydın Grup tarafından kurulan TOM Katılım Bankası dijital perakende bankacılık alanında hizmet verecek.
- FUPS Bank: BDDK’dan Eylül 2022 tarihinde FUPS Bank A.Ş. ünvanıyla dijital mevduat bankası kuruluş iznini aldı. 1,5 milyar TL sermayeli Banka’nın kurucu ortakları; Lydians Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri A.Ş, Fatih Tosmur, Hüseyin Cem Başçı, Elif Tosmur ve Eysa Tosmur’dan oluşuyor.
- Q Yatırım Bankası: Q Yatırım Bankası, Ekim 2022 tarihinde kuruluş iznini, 1 Haziran 2023 tarihinde ise faaliyet iznini aldı. Banka’nın kurucu ortakları; Q Yatırım Holding, Ali Ercan, Bien Finans Faktoring, Gezinomi Seyahat Turizm Ticaret ve Allbatross Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı’ndan oluşuyor.
- Asır Yatırım Bankası: Mart 2023 tarihinde Dubai merkezli Al Handal Grubu tarafından 600 milyon TL sermaye ile kuruldu. Gayrimenkul, tarım, turizm ve finans alanında faaliyet gösteren ve kökleri Bağdat’a kadar uzanan Al Handal grubunun Irak’ta ayrıca Ashur International Bank for Investment adlı yatırım bankası bulunuyor.
- Ziraat Dinamik Banka: 23 Mart 2023 tarihinde kuruluş iznini alan Banka, dijital bankacılık yapacak. Banka, Ziraat Bankası ve iştiraklerinin ortaklığıyla 2,5 milyar TL sermaye ile kuruldu.
- SLM Yatırım Bankası: Mayıs 2023 tarihinde kuruluş iznini alan Banka’nın kurucu ortakları; İsmail Lepiev, Cemalettin Kitapçı, Köksal Akdeniz, Fadime Öztürk ve Canan Bulut’tan oluşuyor. Banka, 1 milyar TL kuruluş sermayesi ile kuruldu. Kurucu ortaklardan Çecen asıllı Rus iş adamı Lepiev’in Türkiye’de Royal Teos Thermal Resort Clinic & SPA, Euphoria Palm Beach Resort ve Royal Diwa Resort olmak üzere üç oteli bulunuyor.
- Enpara Bank: Ağustos 2023 tarihinde kuruluş iznini aldı. QNB Finansbank çatısında dijitalde faaliyet gösteren enpara.com, Enpara Bank ismiyle mevduat bankası kuracak. Bankanın kurucu ortakları arasında Digital-Q-FS Limited, QNB Finans Faktoring, QNB Finans Finansal Kiralama, QNB Finans Portföy Yönetim ve Efinans Elektronik Ticaret yer aldı. ( Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Enpara Bank’a 03 Ağustos 2024’te faaliyet izni verdi. )
- Colendi Bank: Dijital mevduat bankacılığı yapmak üzere Ağustos 2023 tarihinde 2 milyar lira sermaye ile kuruldu. Kurucu ortaklar arasında Bülent Tekmen, Erkan Kilimci, Deniz Devrim Cengiz, Ali Kürşad Bostan, Muhammed Furkan Ünsal ve Murat Öztürk bulunuyor.
