📊 Üretimden Satışlar 1,4 Trilyon Liraya Yükseldi
İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından açıklanan “İSO Türkiye’nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2024” araştırmasına göre, ikinci 500 şirketin üretimden satışları geçen yıl %41 artışla 1 trilyon 393 milyar TL‘ye ulaştı. Ancak Yİ-ÜFE’ye göre arındırıldığında reel satışlar %0,1 geriledi. Bu, reel düşüş eğiliminin üst üste üçüncü yıla taşındığını gösteriyor.
🥇 Zirvede İstanbul Asfalt Fabrikaları Var
2024’te listenin ilk üç sırası:
- İstanbul Asfalt Fabrikaları – 4,186 milyar TL
- Yılmaz Redüktör – 4,185 milyar TL
- Boyteks Tekstil – 4,169 milyar TL
Bu şirketlerin geçen yıl sırasıyla 283., 412. ve 490. sırada olması, büyük bir sıçrama yaşandığını ortaya koyuyor.
🌍 İhracatta Güçlü Performans: %6,2 Artış
Zayıflayan küresel talebe rağmen İSO İkinci 500 ihracatı %6,2 artışla 15,9 milyar dolar oldu. Bu artış, özellikle tekstil ve giyim sektörlerinin güçlü ihracat performansından kaynaklandı. İkinci 500’ün sanayi ihracatındaki payı %6,3’e yükseldi.
📉 Kârlılıkta Sert Düşüş
- Faaliyet kârı: %18,9 azalarak 118 milyar TL’ye geriledi.
- Satış kârlılığı: %8,2’den %2,1’e düştü (Son 10 yılın en düşüğü).
- Vergi öncesi kâr/zarar: %63,8 düşüşle 34 milyar TL oldu.
Enflasyon muhasebesi nedeniyle oluşan 20,6 milyar TL’lik zarar, satış kârlılığını 1,3 puan aşağı çekti.
💸 Finansman Giderleri Yükseldi
2024’te finansman giderleri %45,4 artarak 95 milyar TL‘ye çıktı. Faaliyet kârına oranı %80,9’a yükselerek rekor kırdı. Krediye yönelim arttı, kısa vadeli mali borç oranı ise %57,4’e geriledi.
🧠 AR-GE ve Teknoloji Yatırımları Arttı
- AR-GE yapan firma sayısı: 238 (rekor seviye)
- AR-GE harcaması: %120 artışla 8,6 milyar TL
- Orta-yüksek teknolojili sektör payı: İlk kez %30 bandını aştı
- Yüksek teknoloji payı: %3,3 ile düşük seviyede
💼 İstihdam ve Maaşlar
- İstihdam: %2,2 artışla 291 bin kişiye ulaştı.
- Maaş ve ücret artışı: %90,9 ile enflasyonun çok üzerinde.
- Devreden KDV: %24 artışla 17,4 milyar TL (pozitif görünüm)
📈 Halka Açık ve Yabancı Sermayeli Kuruluşlar
- Halka açık şirket sayısı: 39 (tarihî zirve)
- Yabancı sermayeli şirket sayısı: 67
Bu artışlar, sanayide halka açılma eğiliminin ve dış yatırım ilgisinin arttığını gösteriyor.
🏭 Sektörel Dağılım: Gıda Sanayisi Öne Çıktı
En fazla firma yer alan sektörler:
- Gıda ürünleri sanayisi: 108 şirket
- Kimyasal ürünler, plastik ve kauçuk: 75
- Tekstil ürünleri sanayi: 68
- Ana metaller ve makine imalatı: 61
Bu dört sektör, toplam üretimden satışların %62’sini oluşturdu.
📍 Bölgesel Dağılım: İstanbul Liderliğini Sürdürüyor
- İstanbul Sanayi Odası: 135 şirket
- Ege Bölgesi Sanayi Odası: 38
- Kocaeli ve Gaziantep: 36
- Bursa: 34
- Ankara: 21
Anadolu’daki sanayi varlığı dengeli bir şekilde artmaya devam ediyor.
Sonuç: İkinci 500’den Alınacak Dersler
2024 verileri, İSO İkinci 500 şirketlerinin büyüme potansiyeline rağmen kâr marjlarında ciddi baskılar yaşadığını ortaya koydu. Enflasyon, yüksek faiz ve küresel belirsizliklerin etkisiyle finansal zorluklar artsa da ihracat ve teknoloji yatırımlarındaki gelişmeler geleceğe dair umut veriyor.
