Bankamatiklerde (ATM) unutulan paralar, cihaz üzerinde kalan kartlar, kopyalama aparatları ve teknik arızalar nedeniyle yaşanan mağduriyetlerde hukuki ve cezai sorumluluk sınırları netleşti. Yargıtay, ATM uyuşmazlıklarına ilişkin verdiği kararlarda hem müşterinin basiretli davranma ve bildirim yükümlülüğünü hem de bankaların “güven kurumu” olma sıfatıyla taşıdığı objektif özen borcunu teraziye çıkarıyor.
Yüksek mahkemenin içtihatlarına göre, ATM haznesinde bırakılan parayı veya kartı almak ağır cezai yaptırımlar doğururken; kartını yutturan veya kaybeden müşterilerin gecikmeksizin iptal bildirimi yapmaması zararın tazmin edilmesini engelleyebiliyor.
ATM’de Unutulan Parayı Veya Kartı Almak Açıkça Suç!
Yargıtay Ceza Dairesi’nin yerleşik kararlarına göre, bir önceki müşterinin ATM haznesinde unuttuğu parayı almak veya cihaz üzerinde unutulan banka/kredi kartını kullanmak sahipsiz bir malı bulmak olarak değerlendirilemez.
Yüksek mahkeme, ATM haznesindeki paranın zilyetliğinin asıl sahibinde kalmaya devam ettiğini ve bankanın da bu değerleri koruma sorumluluğu bulunduğunu vurguluyor. Bu doğrultuda:
- ATM haznesinde unutulan paranın alınması,
- Ekranı açık kalan hesaptan rıza dışı para çekilmesi veya transfer edilmesi,
- Unutulan kartla temassız/şifreli harcama yapılması
gibi eylemler Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında “Hırsızlık” veya “Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması” suçları yönünden ağır ceza yargılamalarına konu oluyor.
Kayıp Kartta Zamanında Bildirim Yapmayan Müşteri “Ağır Kusurlu” Sayılıyor
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili hukuk daireleri, kayıp veya unutulan kart vakalarında müşterinin zamansal sorumluluğuna dikkat çekiyor. ATM’de kartını unutan veya cihazın kartını yuttuğunu fark eden tüketicinin durumu vakit kaybetmeksizin bankaya bildirmesi şart koşuluyor.
Kartın unutulması ile üçüncü kişilerin hesabı boşaltması arasında geçen sürede makul bildirim süresinin aşılması halinde, müşteri “ağır kusurlu” kabul edilebiliyor. Bu durumda zamanında kartını iptal ettirmeyen veya kayıp bildiriminde bulunmayan hesap sahibi, uğradığı maddi zararın tamamını bankadan talep etme hakkını kaybedebiliyor.
Teknik Arıza ve Kart Kopyalamada Sorumluluk Bankalarda
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ise ATM’lerde yaşanan teknik ve sistemsel arızalar ile dolandırıcılık vakalarında bankaların sorumluluğunu altını çizerek belirtiyor.
Bankaların birer güven kurumu olduğuna vurgu yapan mahkeme, şu durumlarda bankaları sorumlu tutuyor:
- Sistemsel Arıza ve Para Sıkışması: Yatıralan paranın ATM arızası nedeniyle hesaba geçmemesi.
- Kart Kopyalama Düzenekleri: ATM’ye sonradan yerleştirilen kroşe veya kopyalama aparatlarıyla şifre ve kart bilgilerinin ele geçirilmesi.
Müşterinin kasıtlı veya ağır bir kusuru ispatlanamadığı sürece, ATM’nin teknik ve fiziki güvenliğini sağlayamayan banka, müşterinin uğradığı tüm zararı tazmin etmekle yükümlü kılınıyor.
Kamera Görüntüleri Ve Log Kayıtları Kesin Delil Sayılıyor
ATM uyuşmazlıklarının çözümünde dijital ayak izleri en somut dayanağı oluşturuyor. İşlemin gerçekleştiği milisaniyelik zaman dilimi, paranın hazneden alınıp alınmadığı ve işlem anında cihaz başında kimin bulunduğu gibi tüm detaylar kamera kayıtları ve sistemin log kayıtları üzerinden saptanıyor.
Yargıtay, somut olayların aydınlatılmasında ve tarafların kusur oranlarının belirlenmesinde bu elektronik verileri en temel hukuki delil olarak kabul ediyor.
