ABD seçmeni 5 Kasım’da yeni başkanını seçmek için sandığa gidecek.
Haziranda Başkan Joe Biden ile Cumhuriyetçi aday Donald Trump arasındaki başkanlık münazarası 81 yaşındaki Biden’ı adaylıktan etmiş, siyasi kariyerini bitirmişti.
Bayrağı devralan 59 yaşındaki Demokrat aday Kamala Harris ise kısa zamanda epey bağış toplamış ve anketlerde Trump’a yetişmişti.
Şimdi Amerikalıların iki seçeneği var: Ya ilk kez bir kadın başkanı, Harris’i, seçecek ya da ikinci bir Trump dönemine onay verecek.
Peki anketler ne diyor, ne kadar gerçekçi?
Demokratların adayı Harris, temmuz ayından beri Cumhuriyetçi aday Trump’ın önünde. Henüz kampanyasının başında anketlerde oy oranı epey arttı ve ağustos sonunda farkı 4 puan açtı.
Fakat eylül başından beri oranlar pek değişmedi. 10 Eylül’de yaklaşık 70 milyonun izlediği başkanlık münazarası bile anketlere yansımadı.
Anketler ne kadar doğru?
Ulusal anketlerdeki oy oranları adayların ülkedeki popülerliğine ilişkin fikir verse de seçim sonuçlarını tahmin etmeye yetmiyor.
Çünkü ‘Seçiciler Kurulu’ (Electoral College) adlı seçim sisteminin işlediği ABD’de, başkan sadece halk oylamasıyla belirlenmiyor. Amerikalılar sandığa gittiğinde aslında eyaletlerinin hangi adaya oy vereceğini seçiyor.
Bu yüzden son 20 yılda iki aday daha az halkoyu almasına rağmen seçimleri kazandı: Eski başkanlar George W. Bush (2000) ve Donald Trump (2016).
Bu sisteme göre 50 eyaletin de nüfusuna göre belirlenmiş bir ‘Seçici Kurul’ oyu var. Ve neredeyse tüm eyaletlerde oyu yüzde 1 bile fazla olan başkan adayı bütün ‘Seçici Kurul’ oyunu kazanıyor.
Örneğin 25 milyon nüfuslu Texas’ın 38 delegesi, 630 bin nüfuslu Vermont’un ise sadece üç delegesi var.
‘Seçiciler Kurulu’ ise 538 delegeden oluşuyor. Bir adayın kazanması için tüm eyaletlerden gelecek toplam 270 delegeye ulaşması gerekiyor.
Fakat 50 eyaletin çoğu hemen hemen hep aynı partiye oy veriyor. Bu yüzden adaylar için belirleyici olan bazı eyaletler var. İşte seçim sonuçlarını belirleyen bu eyaletlere ‘salıncak eyalet’ deniyor.
Bu seçimdeki salıncak yedi eyalet şöyle: Pennsylvania, Wisconsin, North Carolina, Georgia, Michigan, Arizona ve Nevada.
Peki ‘salıncak eyalet’lerde kim önde?
Anket ortalamalarına göre yedi eyalette de adayların belirgin bir üstünlüğü yok. Kiminde Trump, kiminde Harris bir-iki puan önde.
Arizona, Georgia ve North Carolina’da ağustostan beri liderlik birkaç kez el değiştirdi ama birkaç haftadır Trump az farkla önde. Nevada eyaleti de yine defalarca el değiştirse de şimdi Harris önde.
Michigan, Pennsylvania ve Wisconsin’de ise Harris ağustostan beri iki-üç puanla öndeydi fakat fark giderek kapandı.
Aslında bu üç eyalet de Demokratların kalesiydi ama Trump 2016’da kazandığı başkanlık yarışında eyaletteki dengeleri değiştirdi. Biden ise 2020 seçimlerinde eyaletleri Cumhuriyetçilerden geri aldı. Eğer Harris de bunu başarırsa seçimleri kazanma yolunda önemli adım atacak.
