2027-2029 dönemini kapsayan yeni Orta Vadeli Program (OVP) ile kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yapay zeka destekli yeni bir dönem başlatılıyor. Vergi ihbarlarını otomatik analiz edecek İhbar İşleme Sistemi (VDK-İHS) ile vergi kayıp ve kaçağının en aza indirilmesi hedefleniyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadele ve denetimlerde etkinliği artırmak amacıyla dijital dönüşümün tüm imkânlarını devreye sokuyor. 2027-2029 Orta Vadeli Programı (OVP) kapsamında duyurulan yeni adımlarla, yapay zeka ve büyük veri (Big Data) teknolojileri vergi denetim süreçlerinin merkezine yerleştiriliyor.
Programın en dikkat çekici başlıklarından biri, vergi kayıp ve kaçağını önlemede en önemli veri kaynakları arasında yer alan vergi ihbarlarının dijitalleştirilmesi oldu. Bu doğrultuda, bilişsel karar üretimine dayanan İhbar İşleme Sistemi (VDK-İHS) Projesi hayata geçirilecek.
Yapay Zeka Destekli Bilişsel İhbar İşleme Sistemi (VDK-İHS)
Vergi Denetim Kurulu (VDK) bünyesinde uygulamaya alınacak İhbar İşleme Sistemi (VDK-İHS) sayesinde, vatandaşlar ve sektör temsilcileri tarafından yapılan vergi ihbarları yapay zeka algoritmalarıyla analiz edilecek.
Sistemin getireceği temel yenilikler şu şekilde sıralanıyor:
- Bilişsel Karar Üretimi: İhbarlar manuel inceleme yerine büyük veri üzerinde çalışan bilişsel analiz modelleriyle anında risk puanlamasına tabi tutulacak.
- Sektörel ve Tematik Risk Analizi: Uygun veri analiz teknikleri kullanılarak sektörel, finansal ve tematik risk değerlendirmeleri yapılacak; sonuçlar ilgili kamu kurumlarıyla anlık paylaşılacak.
- Vergisel Hataların Düzeltilmesi: Yapay zeka destekli risk analizi faaliyetleriyle hem kayıt dışılıkla mücadele edilecek hem de mükelleflerin vergisel hataları asgari düzeye indirilecek.
Kayıt Dışı İstihdam ve Ücretle Mücadelede Veri Odaklı Saha Denetimi
Sosyal güvenlik prim tabanını genişletmek amacıyla kayıt dışı istihdam ve eksik bildirilen kayıt dışı ücret ödemeleriyle mücadelede veri analizine dayalı risk odaklı saha denetimleri sıklaştırılacak. Dijital ekonomi ve yeni iş modelleri kapsamında ortaya çıkan tüm yeni iktisadi faaliyetlerin tam anlamıyla kavranması ve kayıt altına alınmasını destekleyen yeni uygulamalar hayata geçirilecek.
Yüksek Teknolojili İzleme Sistemleriyle Sıkı Takip
Vergi tabanının genişletilmesi, vergide adaletin güçlendirilmesi, haksız rekabetin önlenmesi ve gayrimenkullerin gerçek piyasa değerleri üzerinden alım-satım işlemlerinin gerçekleştirilmesini sağlayacak yüksek teknolojili ve güvenli takip sistemleri çok daha etkin biçimde kullanılacak.
Kayıt dışılığı bitirme hedefiyle öne çıkan yüksek teknolojili takip altyapıları şunlardır:
- Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS) ve Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS)
- İnşaat Demiri İzleme Sistemi (İDİS) ve Kıymetli Maden Takip Sistemi (KMTS)
- Bandrollü Ürün İzleme Sistemi (BÜİS)
Söz konusu güvenli izleme yapıları sayesinde, üretimden tüketime kadar tüm tedarik zincirleri dijital izlemeye alınarak vergi ziyaı sıfırlanmaya çalışılacak.
VDK-RAS ve VDK-DUYU Projeleriyle Hasılat Denetimi
Vergi denetiminde vergiye tabi işlemlerin doğruluğunun tespitinde üçüncü taraf idari verilerden en üst düzeyde yararlanılacak. Mükellef analizi ve denetim seçimi süreçlerinde Risk Analiz Sistemi (VDK-RAS) aktif biçimde çalışmaya devam edecek. Aynı zamanda Vergi Denetiminde Dijital Uyum Projesi (VDK-DUYU) çerçevesinde denetim standartları tamamen dijitalleştirilecek.
Mükelleflerin yıllık gelirlerinin eksiksiz ve doğru şekilde beyan edilmesini sağlamak amacıyla sektörel hasılat denetimlerine kararlılıkla devam edilecek. Organize vergi kaçakçılığıyla mücadele soruşturmalarının çok daha etkin yürütülmesi için kurumlar arası adli ve idari iş birliği mekanizmaları üst seviyeye çıkarılacak.
