Takasbank açıklaması, fon krizinin ardından sosyal medyada ve bazı yayın organlarında dolaşan iddialara yanıt olarak 17 Ekim akşamı yayımlandı. Takasbank, Takasbank Para Piyasası (TPP) aracılığıyla belirli kişi ve kuruluşlara finansman sağlandığı yönündeki iddiaları kesin bir dille reddetti. Kurum ayrıca İşsizlik Sigortası Fonu’nun TPP üzerinden bir yatırım fonunu fonladığı ve TEFAS’ta işlem gören TLY fonunun 11 ay boyunca SPK onayı olmadan alınıp satıldığı iddialarının da gerçeği yansıtmadığını bildirdi.
Takasbank açıklamasında hangi iddialara yanıt verildi?
Açıklama üç başlık etrafında şekillendi. İlki, Takasbank’ın TPP’de belirli bir üyeye kendi kaynaklarından borç verdiği iddiasıydı. İkincisi, İşsizlik Sigortası Fonu kaynaklarının TPP üzerinden bir yatırım fonuna aktarıldığı iddiasıydı. Üçüncüsü ise tasfiye kapsamındaki Tera Portföy fonlarından TLY-Tera Portföy Birinci Serbest Fon’un TEFAS’ta uzun süre onaysız işlem gördüğü iddiasıydı. Takasbank, her üç iddiaya da ayrı ayrı ve tarihleriyle yanıt verdi.
Takasbank Para Piyasası (TPP) nasıl işliyor?
Takasbank’ın aktardığına göre TPP, kurumun kurup işlettiği organize bir para piyasası. Bu piyasada bankalar, aracı kurumlar, faktoring ve finansal kiralama şirketleri ile sigorta şirketleri gibi düzenlemeye tabi kuruluşlar birbirleriyle borç alıp veriyor. Takasbank bu işlemlerde ne borç veren ne de borç alan taraf; yalnızca piyasanın işleyişini ve takasını sağlıyor.
Kurumun vurguladığı en önemli nokta piyasanın “kör” yapısı. TPP’de emirler, tarafların birbirini görmediği bir sistemde eşleşiyor. Bu nedenle hiçbir kuruluş karşı tarafını seçemiyor ve parasını belirli bir borçluya yönlendiremiyor. Takasbank’a göre bu yapı, bir kurumun ya da fonun TPP üzerinden “özel olarak” finanse edilmesini teknik olarak imkânsız kılıyor.
TPP’de teminat yapısı nasıl? 450 milyar TL’nin dağılımı
Takasbank, TPP’deki tüm borçlanmaların teminata bağlı olduğunu ve üyelerin borçlandıkları tutarın en az yüzde 105’i oranında teminat yatırmak zorunda olduğunu hatırlattı. Kurumun paylaştığı güncel tabloya göre piyasada yaklaşık 240 milyar TL’lik işleme karşılık yaklaşık 450 milyar TL teminat bulunuyor. Bu, açık pozisyonların neredeyse iki katı büyüklüğünde bir güvence anlamına geliyor.
- Toplam işlem hacmi: Yaklaşık 240 milyar TL
- Toplam teminat: Yaklaşık 450 milyar TL (işlemlerin yaklaşık 1,9 katı)
- Asgari teminat oranı: Borçlanılan tutarın yüzde 105’i
- Banka teminat mektubu payı: Yaklaşık yüzde 84
- Pay senedi payı: Yüzde 1,5’in altında, tamamı BIST 30 hisselerinden
Takasbank, olağan dışı fiyat hareketi gösteren hisselerin teminat olarak kabul edilmediğini de ayrıca belirtti. Bu ayrıntı, fon soruşturmasında manipülasyon iddialarının yoğunlaştığı hisselerin TPP’de teminat olarak kullanılıp kullanılmadığı sorusuna dolaylı bir yanıt niteliği taşıyor.
Adı geçen üyeye Takasbank’tan kaynak aktarıldı mı?
Açıklamada, iddialarda adı geçen üyenin TPP’deki işlemlerinin piyasa kurallarına uygun gerçekleştiği ve bu üyeye Takasbank kaynaklarından herhangi bir finansman sağlanmadığı ifade edildi. Kurumun aktardığına göre söz konusu üyenin teminatları döviz, altın, Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) ve likiditesi yüksek BIST 30 hisselerinden oluşuyordu. Yetkili mercilerin bu üye hakkında tedbir kararı almasının ardından üyenin TPP’deki işlem yetkileri kısıtlandı. Takasbank açıklamasında üyenin adı geçmedi.
Takasbank ayrıca TPP’de bugüne kadar hiçbir temerrüt yaşanmadığını ve piyasaya kaynak sağlayan hiçbir kurumun zarar görmediğini vurguladı.
İşsizlik Sigortası Fonu bir yatırım fonunu finanse etti mi?
Takasbank’a göre İşsizlik Sigortası Fonu, TPP’nin doğrudan üyesi değil; piyasada bir aracı kurum üzerinden işlem yapıyor. Piyasanın kör eşleşme yapısı nedeniyle fonun parasının belirli bir yatırım fonuna yönlendirilmesi hem ilke olarak hem de teknik açıdan mümkün değil. Kurum, bu nedenle İşsizlik Sigortası Fonu’nun bir yatırım fonunu fonladığı iddiasının dayanaksız olduğunu savundu.
TLY fonu TEFAS’ta 11 ay onaysız mı işlem gördü?
TEFAS tarafında Takasbank, fonların platformda işlem görmesine ilişkin kuralları SPK’nın belirlediğini hatırlattı ve TLY fonunun sürecini tarihleriyle paylaştı. Buna göre TLY, 7 Temmuz 2025’te TEFAS’ta işleme açıldı. SPK, izahname değişikliğinin kurul onayı olmadan yayımlandığını tespit ederek 1 Ağustos 2025’te fonun alıma kapatılmasını istedi. Fon, SPK onayının ardından 12 Ağustos 2025’te yeniden alıma açıldı.
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| 7 Temmuz 2025 | TLY fonu TEFAS’ta işleme açıldı |
| 1 Ağustos 2025 | SPK talimatıyla fon alıma kapatıldı |
| 12 Ağustos 2025 | SPK onayıyla fon yeniden alıma açıldı |
| 17 Haziran 2026 | SPK, 2025’teki onaysız izahname değişikliği nedeniyle kurucuya idari para cezası verdi |
| 17 Ekim 2026 | Takasbank, “11 ay onaysız işlem” iddiasını reddetti |
Takasbank, bu tabloya dayanarak fonun 11 ay boyunca onaysız işlem gördüğü iddiasının doğru olmadığını belirtti. Kurum, SPK’nın 17 Haziran 2026’da fon kurucusuna verdiği idari para cezasının da 2025 yılında onay alınmadan yapılan izahname değişikliğiyle ilgili olduğunu kaydetti. Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı da daha önce TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda TLY fonunun TEFAS’a nasıl açıldığını anlatmıştı. Arıncı’nın komisyonda yeniden açılış tarihi olarak 6 Ağustos’u verdiği, kurumun yazılı açıklamasında ise 12 Ağustos tarihinin yer aldığı görülüyor.
Takasbank’tan “resmi kaynakları takip edin” çağrısı
Takasbank, yetkili kurumların yürüttüğü incelemelere her türlü desteği verdiğini, kamuoyunun gelişmeleri resmi kaynaklardan takip etmesi gerektiğini belirtti. Kurum, gerçeğe aykırı bilgi yayanlara karşı yasal haklarını saklı tuttuğunu da açıkladı. Takasbank, fon krizi sürecinde daha önce de TEFAS’ta talimatların iptal edildiği iddialarını yalanlamıştı.
