Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sermaye piyasası suçlarıyla mücadeleyi güçlendirecek yasal düzenlemeler için takvim verdi. Şimşek’in 16 Ekim’de sosyal medya hesabından yaptığı paylaşıma göre, fonların koordineli işlemleri dahil sermaye piyasası suçlarına yönelik yasal düzenlemelerin 2027 yılı başına kadar tamamlanması planlanıyor. Açıklama, küresel endeks sağlayıcısı MSCI’nin Türk hisselerine yönelik bazı endeks değişikliklerini dondurmasının ve Haziran 2027 için statü uyarısında bulunmasının hemen ardından geldi.
Sermaye piyasası suçları için hangi adımlar atılacak?
Şimşek, yapılan düzenlemelerin sonuçlarının izleneceğini ve paydaşlarla istişare içinde ilave adımlar atılacağını belirtti. Bakanın paylaşımında öne çıkan öncelikler şunlar:
- Sorunlu fonların tasfiyesinin tamamlanması ve yatırımcı haklarının korunması
- Piyasaların adil işleyişini bozanlara yönelik yaptırımların uygulanması
- Fonların koordineli işlemleri dahil sermaye piyasası suçlarıyla mücadeleyi güçlendirecek yasal düzenlemelerin 2027 başına kadar tamamlanması
Paylaşımda yasal düzenlemelerin içeriğine, cezalara veya SPK’nın yetkilerine ilişkin ayrıntı yer almadı. Ancak “fonların koordineli işlemleri” ifadesi, MSCI’nin dondurma kararında öne çıkardığı temel endişeyle doğrudan örtüşüyor.
Şimşek’in açıklaması MSCI kararıyla nasıl bağlantılı?
MSCI, 15 Ekim’de Türk hisselerine yönelik yabancı yatırımcı katılım faktörlerinin artırılması, endekse yeni şirket eklenmesi ve üst ölçek gruplarına geçiş gibi değişiklikleri yeni bir duyuruya kadar dondurdu. Kuruluş, bazı küçük ölçekli şirketlerle bağlantılı fonlar üzerinden koordineli işlem yapılabileceği ve bunun fiili dolaşım hesaplamalarını bozabileceği endişesine dikkat çekmişti. MSCI, uluslararası yatırımcıların koordineli işlemlere karşı güvenilir ve sürekli bir yaptırım uygulaması görmek istediğini belirterek, Haziran 2027’ye kadar yeterli ilerleme sağlanmazsa Türkiye’nin gelişen piyasa statüsünü değerlendireceğini açıklamıştı. MSCI’nin dondurma kararının ayrıntılarını daha önce aktarmıştık.
Şimşek’in verdiği takvim gerçekleşirse yasal çerçeve, MSCI’nin Haziran 2027’deki Yıllık Piyasa Sınıflandırması İncelemesi’nden birkaç ay önce tamamlanmış olacak. MSCI’nin yalnızca düzenleme metinlerini değil, uygulamanın piyasadaki sonuçlarını da değerlendireceğini belirtmesi, aradaki sürenin önemini artırıyor.
Şimdiye kadar hangi düzenlemeler yapıldı?
Şimşek, SPK düzenlemeleriyle bilgi akışının güçlendiğini ve nihai pay sahipliğinin daha şeffaf hale geldiğini vurguladı. Bakanın da hatırlattığı Ağustos sonundaki Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber, serbest fonlar için kapsamlı yeni kurallar getirdi:
| Düzenleme alanı | Getirilen kural |
|---|---|
| Şeffaflık | Serbest fonlar portföylerini haftalık açıklayacak; TEFAS’ta işlem gören fonlarda belirli pay sahipliği eşiklerinin aşılması duyurulacak |
| Tek fon yoğunlaşması | Bir serbest fon, şirketin fiili dolaşımdaki paylarının en fazla yüzde 2-8’ine sahip olabilecek (fiili dolaşım oranı yükseldikçe sınır düşüyor) |
| Aynı kurucunun fonları | Toplamda yüzde 4-16 sınırı |
| Kontrol ilişkisi | Yatırımcının kontrol ettiği şirkette tek fon için yüzde 1, kurucunun tüm fonları için yüzde 2 |
| Tek ihraççı | Fon değerinin en fazla yüzde 10’u tek bir ihraççının araçlarına yatırılabilecek |
| Borçlanma | Fonların borçlanma işlemleri organize piyasalarda ve teminatlı yapılacak |
Bunlara ek olarak MKK’nın fiili dolaşım hesaplama yöntemi de değiştirildi: Gerçek faydalanıcısı zaten halka açıklık hesabı dışında tutulan payların, yatırım fonlarında bulunan kısmı da fiili dolaşımdan çıkarılıyor. MSCI bu adımı olumlu karşılasa da, kalıcı iyileşme sağlandığının henüz görülmediğini belirtmişti. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edilen fon kanun teklifi ise SPK’nın 17 Eylül’de tasfiyesine karar verdiği 131 fonun tasfiyesini ve yatırımcılara yapılacak ödemelerin esaslarını düzenliyor.
Sermaye piyasası suçlarında cezalar gündemdeydi
Sermaye piyasası suçlarına yönelik cezaların ağırlaştırılması daha önce de gündeme gelmişti. Kasım 2025’te basına yansıyan bilgilere göre, Sermaye Piyasası Kanunu’nda piyasa dolandırıcılığı için öngörülen 3-5 yıllık hapis cezasının alt ve üst sınırlarının artırılması ile etkin pişmanlıktan yararlanmak için Hazine’ye ödenmesi gereken asgari tutarın yükseltilmesi planlanıyordu. Şimşek’in açıkladığı yeni düzenlemelerin bu çerçeveyle ilişkisi ve kapsamı henüz netleşmedi.
