TCMB Başkan Yardımcısı Hatice Karahan, yapay zeka konusunda merkez bankalarının hem zorluklara hazırlanması hem de bu teknolojinin avantajlarından faydalanması gerektiğini söyledi. Karahan, 8 Ekim 2026’da İstanbul Finans Merkezi’nde düzenlenen İstanbul Ekonomi Forumu’nun “Yapay Zeka ve Küresel Ekonomi: Fırsatlar ve Riskler” panelini yönetti; panelde Hong Kong, Bosna Hersek ve Özbekistan merkez bankalarının yöneticileri de kendi deneyimlerini aktardı.
Hatice Karahan yapay zeka ve para politikası için ne dedi?
Hatice Karahan, küresel ekonominin son on yılda çeşitli şokların yanında potansiyel büyümede kalıcı bir düşüşle karşılaştığını, yapay zekanın bu düşüşü tersine çevirip çeviremeyeceği sorusunun doğal olarak para politikasıyla ilişkilendirildiğini belirtti. Yapay zekanın para politikasını çeşitli kanallardan etkilemesinin muhtemel olduğunu, ancak gerçek etkileri görmek için zamana ihtiyaç bulunduğunu ifade etti.
Merkez bankalarının rolüne ilişkin olarak Karahan, “Merkez bankaları olarak finans alanında sorumlu yapay zeka standartlarının belirlenmesinde öncü rol oynamalı ve yapay zeka sistemlerinin kamu yararına hizmet etmesini sağlamalıyız” dedi. Teknolojinin çok hızlı geliştiğine ve düzenleyici çerçevelerin bu hıza ayak uydurmakta zorlanabileceğine dikkat çekti.
TCMB yapay zekayı nasıl kullanıyor?
Hatice Karahan, TCMB bünyesinde yapay zekaya yönelik bir komisyon bulunduğunu ve bankadaki çeşitli projelerin bu komisyonun liderliğinde yürütüldüğünü açıkladı. Projelerin içeriğine dair ayrıntı vermedi. Merkez bankası verilerinden hanehalkı anket yanıtlarına kadar hassas veri setlerinin korunmasının önemini vurgulayan Karahan, yapay zekanın bu verileri riske atmadan kullanılması gerektiğini söyledi.
Ödemelerde sıradaki adım ne?
Ödeme ekosisteminin güvenilirliğinin kritik olduğunu belirten Hatice Karahan’a göre bu alandaki bir sonraki adım yapay zeka aracılığıyla ödemeler olacak. Karahan, yapay zeka ajanlarının devredilen yetkiyle bir ödemeyi planlayıp başlatabileceği bir döneme girildiğini, bunun fırsatlarla birlikte zorluklar da getireceğini ifade etti. Bu, kullanıcının yerine alışveriş yapan veya fatura ödeyen yazılımların yaygınlaşması halinde yetkilendirme ve sorumluluk kurallarının yeniden tanımlanması gerekeceği anlamına geliyor.
Diğer merkez bankaları ne anlattı?
- Hong Kong: Hong Kong Para Otoritesi Başkanı Eddie Yue, yapay zekanın kısa vadede büyümeyi desteklediğini, uzun vadeli yapısal etkisinin ise belirsiz olduğunu söyledi. Hong Kong’daki bankaların çoğunun üretken yapay zekayı test ettiğini belirten Yue, siber saldırı ve üçüncü taraf hizmet sağlayıcılara bağımlılık risklerine dikkat çekti; nihai denetim ve sorumluluğun insanda kalması gerektiğini, bankaların siber tehditlere karşı hazırlıklarını hızlandırması gerektiğini vurguladı.
- Bosna Hersek: Merkez Bankası Başkanı Jasmina Selimovic, bankada 2025 sonunda çok disiplinli bir yapay zeka ekibi kurulduğunu, ekonometrik modellerin yerine yapay zekayı koymak yerine hibrit bir yaklaşım benimsediklerini anlattı. Yapay zekanın halüsinasyon ve yerleşik önyargı sorunlarına işaret eden Selimovic, bu teknolojinin karar vermek için değil, daha derin analiz yapmaya yardımcı olmak için var olduğunu söyledi.
- Özbekistan: Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Nodirbek Achilov, bankanın “CBU-GPT” adlı bir platform geliştirdiğini açıkladı. Platformda 150 sentetik ajan veri setlerini ve haber akışını işleyerek her ay enflasyon beklentilerine dair tahmin üretiyor; ülkenin 14 bölgesi için bölgesel ajanlar üzerinde de çalışılıyor.
Türkiye’de finans sektöründe yapay zekaya ilişkin kurallar da gündemde: BDDK bankaların kullandığı yapay zeka sistemleri için bir düzenleme çerçevesi hazırlıyor. Bankalar tarafında ise uygulamalar hızlanıyor; Kuveyt Türk’ün yapay zeka laboratuvarı bunun son örneklerinden.
