Kadın konusu Türkiye’nin en zayıf halkalarından biri. Ancak sosyal sorumluluğu yüksek şirketler bu konuya odaklanarak kadının iş gücüne katılımını artırmak için çalışıyor. Capital Dergisi, bu çabayı desteklemek için 9 yıldır “Kadın Dostu Şirketler” araştırmasını yayınlıyor. 2021 araştırması ekilen tohumların meyve verdiğini gösteriyor. Araştırmaya göre 100 şirketten 43’ünde kadın çalışan sayısı yüzde 50’yi aştı. Diğer şirketlerse denge perspektifi çerçevesinde “eşitlik taahhüdü” veriyor.
Capital’den Elçin Cirik’in haberine göre Türkiye’de erkek nüfusunun yüzde 72,7’si iş gücüne katılabilirken kadınların yalnızca yüzde 34,2’si iş gücünde yer alıyor. AB’ye üye ülke ortalamasında kadınların iş gücüne katılım oranı yüzde 52,4, OECD üye ülke ortalamasında ise yüzde 52,5. Türkiye’de kadınlar, kendilerine yüklenen toplumsal rolleri aşarak iş gücüne dahil olsa bile istihdamda yeterince yer alamıyor. Her 10 kadından yalnızca 3’ü iş gücü piyasasına katılabiliyor. Kadınların istihdama katılım oranı yüzde 29,4 iken erkeklerde bu oran yüzde 65,7. 2020 Küresel Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi’ne baktığımızda ise 2020’de Türkiye’nin 156 ülke içinde 3 sıra daha gerileyerek 133’üncü olduğunu görüyoruz. COVID-19 nedeniyle kadın ve erkekler arasındaki makas iyice açıldı. Verilere göre pandemide, çalışan kadınların yüzde 5’i, erkeklerin ise yüzde 3,9’u işlerini kaybetti. Pandemiden önceki son raporda kadınların erkeklerle eşit haklara sahip olması için en az 100 yıl, erkeklerle eşit ücrete sahip olması için ise 257 yıl geçmesi gerektiği belirtiliyor. Bu yıl pandeminin de etkisiyle cinsiyetler arası uçurumun küresel ölçekte tamamen kapatılmasının ancak 135,6 yılda mümkün olacağı tahmin ediliyor. Bu genel tablo, yıllardır Türk iş dünyasının öncü şirketlerinin “kadın istihdamı ve liderliği” yaklaşımlarının yönünü belirliyor. Türkiye’nin kadın dostu şirketleri, kadın istidamı, kadın çalışan oranları ve kadın liderliği başlıklarında önemli mesafe almış durumda. Hatta 2020 yılı sonu kadın çalışan oranlarına baktığımızda 100 şirketten 43’ünde kadın çoğunluğuna ulaşıldığını görüyoruz.
BANKACILAR LİDER
Bankacılık, kadın dostu uygulamalarıyla en çok öne çıkan sektör. Türkiye’nin en fazla kadın istihdam eden bankası ise İş Bankası. Banka, bu yıl bir ilke de imza attı. Türkiye’nin iş hayatında cinsiyet eşitliğine dayalı ilk ve tek yatırım fonu olan “İş’te Kadın Hisse Senedi Fonu”, İş Bankası’nın iştiraki İş Portföy ve Koç Üniversitesi Kadın Araştırmaları Merkezi (KOÇ-KAM) iş birliğiyle sunuldu. “İş Portföy İş’te Kadın Hisse Senedi Fonu”, kadınların yönetimde söz sahibi olmasını önemseyen şirketlerin yurt içi ortaklık paylarına yatırım yapıyor. ING Türkiye İK Genel Müdür Yardımcısı Meltem Kalender Öztürk, “Kadın çalışan oranımız, yüzde 57. Yönetim seviyesinde kadın oranımızı yüzde 50’ye çıkarmayı hedefliyoruz” diyor. QNB Finansbank İK Genel Müdür Yardımcısı Cenk Akıncılar, “34 yıllık QNB Finansbank yolculuğunda başarımızın en önemli nedenlerinden birinin kadınların yönetime katılımları olduğunu görüyoruz” diyor. Denizbank İK ve Deniz Akademi Grubu Genel Müdür Yardımcısı Yavuz Elkin, kariyer olanaklarında fırsat eşitliği ilkesine bağlı olduklarını söylerken, “Özellikle teknoloji alanlarındaki kadın yönetici istihdamını destekleyen çalışmalara ağırlık vereceğiz” diyor. Alternatif Bank’ın hedefiyse yüzde 52 olan kadın çalışan oranını korumak. HSBC Türkiye ve Uluslararası Ülkeler İK Genel Müdür Yardımcısı Funda Temoçin, yönetici seviyesindeki kadın çalışanların sayıca artmasının üst yönetim olarak da hedefleri arasında olduğunu söylüyor.
ENDEKSİN DİKKAT ÇEKENLERİ
Dünya genelinde en büyük cinsiyet eşitliği araştırmasını yürüten Uluslararası Cinsiyet Eşitliği Endeksi’ne (Bloomberg GEI) Türkiye’den bu yıl 5 şirket girebildi. Bunların da 4’ü banka oldu. Akbank, bu şirketlerden biri. Akbank toplumsal cinsiyet eşitliğinin kurum içerisinde her alanda sağlanması ve sahiplenilmesini sağlamak adına banka bünyesinde “Chief Diversity Officer” rolünü de oluşturdu. Bloomberg GEI’da yer alan bir diğer bir şirket olan Yapı Kredi, kadın istihdam oranını gelişmişlik göstergesi olarak kabul ediyor ve bu alanda sektördeki liderliğini çok uzun yıllardır sürdürüyor. Yapı Kredi yetkilileri, kadınların yönetimde temsiline öncelikli olarak odaklandıklarını ve hedeflerinin kadın yönetici oranlarını daha yukarı çekmek olduklarını belirtiyor. VakıfBank, kadın çalışan oranında yüzde 50’nin üzerini korumayı hedefliyor. VakıfBank Genel Müdür Yardımcısı Kadir Karataş, “Kadının hayatının her alanında etkin şekilde yer alması gerektiğine inanıyoruz. Uluslararası Cinsiyet Eşitliği Endeksi’ne ikinci kez seçilerek 2021 yılında da endeksteki devamlılığımızı sürdürüyoruz” diyor. Garanti BBVA Genel Müdür Yardımcısı Didem Dinçer Başer, İK ve değer zincirindeki çalışmalarıyla endekste son 5 yıldır yer aldıklarını söylüyor. Başer, “Kadın ve erkek çalışanlarımızın ortalama ücretlerinin eşit olmasını da sürekli izliyoruz” diyor. Türkiye’den bu endekse giren tek sanayi şirketiyse Ford Otosan. Ford Otosan yetkilileri toplumsal cinsiyet eşitliğini bir insan hakları meselesi olarak değerlendirdiklerini belirtiyor ve “2021 Bloomberg Cinsiyet Eşitliği Endeksi’nde Türkiye’den yer alan tek otomotiv, aynı zamanda tek sanayi şirketi olmaktan gurur duyuyoruz” diyorlar.
