Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Eylül ayına ilişkin enflasyon verilerini açıkladı. Buna göre Türkiye’de tüketici fiyatları Eylül’de aylık yüzde 0.97, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 8.33, yıllık yüzde 11.75 artış kaydetti. On iki aylık ortalamalara göre enflasyon, yüzde 11.47 oldu.
Bloomberg HT Araştırma Masası’nın Eylül enflasyon anketine katılan 18 kurumun medyan TÜFE beklentisi aylık yüzde 1.3, yıllık ise yüzde 12.1 idi. Önceki ayın verileri aylık yüzde 0.86, yıllık yüzde 11.77 idi.
Tüketici fiyatları bazında eylülde en yüksek fiyat artışı yüzde 18,65 ile patlıcanda gerçekleşirken, en çok ucuzlayan ürün yüzde 22,07 ile limon oldu.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, eylülde fiyat artışında patlıcanı yüzde 16,83 ile sivri biber, yüzde 13,73 ile muz izledi.
Eylülde fiyatı en çok artış gösteren diğer ürünler, yüzde 13,44 ile dolmalık biber, yüzde 9,76 ile kuru soğan, yüzde 9,6 ile taze fasulye, yüzde 9,04 ile kabak, yüzde 8,80 ile bulaşık makinası, yüzde 8,72 ile çocuk için sweatshirt, yüzde 8,48 ile derin dondurucu ve yüzde 8,20 ile buzdolabı oldu.
Geçen ay en fazla fiyat düşüşü ise limonda gerçekleşti. Bunu yüzde 19,13 ile yurt içi bir hafta ve daha fazla süreli turlar, yüzde 13,48 ile elma, yüzde 7,13 ile erik, yüzde 6,31 ile şehirlerarası otobüs ücreti, yüzde 4,96 ile havuç, yüzde 4,82 ile kavun, yüzde 4,52 ile tavuk eti izledi.
Merkez Bankası 24 Eylül’deki son Para Politikası Kurulu toplantısında “Enflasyonun öngörülenden daha yüksek bir seyir izlediğini” vurgulamış, “Enflasyon beklentilerinin kontrol altına alınması ve enflasyon görünümüne yönelik risklerin sınırlanması amacıyla Ağustos ayından itibaren atılan sıkılaştırma adımlarının güçlendirilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.” ifadelerini kullanarak, 200 baz puanlık sürpriz bir faiz artırımı gerçekleştirmişti.
“Enflasyon verisi TCMB’nin sıkılaştırma olasılığını düşürdü”
Merkez Bankası eski başekonomisti ve Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kara, Eylül ayı enflasyon rakamlarını değerlendirdi. Eylül ayı verilerinin beklentilerden daha olumlu göründüğünü fakat sürpriz yapan kalemin giyim ve ayakkabı sektörü olduğunu aktaran Kara, normalde bu kalemin Eylül aylarında artış göstermesi yerine bu sene düşüş yaşandığını söyledi. Kara, “Turizm sektöründeki yavaşlama sebebiyle giyim sektöründe fiyat artışlarının baskılandığını görebiliyorduk.” dedi.
Ağustos ayı başından itibaren döviz kurunda bir artış olduğuna işaret eden Kara, “Eylül ayı enflasyon rakamlarında kur etkisinin mi yoksa talep etkisinin mi öne çıkacağı merak ediliyordu.” dedi. Eylül ayı rakamlarında bir miktar talep etkisinin öne çıkmış olduğunu ifade eden Kara, Döviz kurundaki artışın Eylül ayında enflasyon rakamlarına yansımasını beklediklerini fakat daha çok dayanıklı tüketim mallarına yansımış olduğunu aktardı.
Kara, “Bugünkü enflasyon (verisi) Merkez Bankası’nın parasal sıkılaştırma yapma olasılığını düşürdü. Çünkü Merkez Bankası’nın fiili faizlerine baktığımız zaman, şu anda ortalama fonlama maliyeti en son 11.3 civarında gerçekleşti. Bir diğer önemli faiz ise Borsa İstanbul piyasasındaki gecelik vadede oluşan faizler. Bunlar da aktarım mekanizması açısından önemli. Orada en son yüzde 12.1 civarında gerçekleşti. Bunun ortalamasını aldığımızda aslında para politikasının duruşu yaklaşık yüzde 11.7’lik bir faizi işaret ediyor.” dedi.
Gerçekleşen enflasyonun bu seviyeye çok yakın olduğu için TCMB’nin ilave sıkılaştırma ihtiyacının azalmış durumda olduğunu söyleyen Kara, “Ancak önümüzdeki dönemde enflasyon bir miktar daha arttığında yine pozitif bir reel faiz sağlaması açısından MB’nin bir miktar daha sıkılaştırması gerekebilecektir.” diye görüş belirtti.
Eylül 2020’de, endekste kapsanan 418 maddeden, 62 maddenin ortalama fiyatında düşüş gerçekleşirken, 42 maddenin ortalama fiyatında değişim olmadı. 314 maddenin ortalama fiyatında ise artış gerçekleşti.
