İngiliz ekonomi dergisi The Economist, Türkiye’de yatırım fonları etrafında patlak veren krizin ülkenin gelişmekte olan piyasa statüsü için ciddi bir risk oluşturduğunu yazdı. “Türkiye’nin yatırım fonu fiyaskosu” başlıklı analizde, bazı hisseler ve portföy yönetim şirketleri üzerinden kurulan yapının çöküşü ve bunun piyasalara etkisi ele alındı.
Olağanüstü Getiriler Dikkat Çekti
Dergi, krizin öncesinde yaşanan değer artışlarına dikkat çekti. Analize göre Tera Portföy’ün ana fonu üç yılda yüzde 6.000’in üzerinde getiri sağladı. Destek Faktoring hisseleri ise halka arzın ardından 17 ay içinde yaklaşık yüzde 7.000 yükselerek borsanın en büyük ikinci şirketi konumuna geldi. Adalet Bakanı Akın Gürlek’in soruşturma sürecini duyururken kullandığı “Ponzi benzeri” nitelemesi de makalede yer aldı.
Borsada İki Günde 30 Milyar Dolar Silindi
The Economist’e göre Borsa İstanbul’un ana endeksi 16 Eylül’de yüzde 5’in üzerinde değer kaybetti ve dalgalanmanın ilk iki gününde piyasa değerinden yaklaşık 30 milyar dolar silindi. Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) tasfiyeye aldığı 131 yatırım fonunun toplam varlık büyüklüğünün yaklaşık 18 milyar dolar olduğu, en az 450 bin bireysel yatırımcının uzun bir bekleme süreci ve olası kısmi kayıplarla karşı karşıya kaldığı belirtildi.
Gelişmekte Olan Piyasa Statüsü Neden Tehlikede?
Makalenin en dikkat çekici bölümü MSCI endeks sınıflandırmasına ilişkindi. MSCI’ın haziran ayında yaptığı uyarıya atıfta bulunan dergi, piyasadaki işleyiş sorunlarının giderilmemesi halinde Türkiye’nin “Gelişmekte Olan Piyasa” kategorisinden “Sınır Piyasa” (Frontier Market) kategorisine düşürülebileceğini yazdı. Böyle bir durumda Türkiye, Romanya ve Tunus gibi daha küçük ekonomilerle aynı grupta yer alacak. Bu sınıflandırma, endeksleri takip eden küresel fonların Türk hisselerine ayırdığı payı doğrudan etkilediği için büyük önem taşıyor.
Sistemik Risk Değerlendirmesi
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek krizin sistemik bir risk oluşturmadığını açıklarken, bu görüş yabancı kurumsal yatırımcılar tarafından da büyük ölçüde paylaşılıyor. Makalede görüşüne yer verilen Aberdeen portföy yöneticisi Viktor Szabo, yaşananların ekonominin geneline yayılmadığını ifade etti. Ancak dergi, krizin kurumsal piyasa güvenine ciddi bir darbe vurduğunun altını çizdi.
