Yüksek enflasyon ortamında çalışanların alım gücü üzerindeki baskı her geçen gün artmaya devam ediyor. Asgari ücret için ara zam uygulamasının kaldırılarak tek zam politikasına dönülmesiyle birlikte, tırmanan tüketici fiyatları karşısında asgari ücretin reel değeri belirgin şekilde geriledi.
Türkiye’de milyonlarca çalışanın temel geçim kaynağı olan asgari ücretin enflasyon karşısındaki seyri, uygulanan ekonomi politikaları ve zam takvimine bağlı olarak yıllar içinde büyük farklılıklar gösterdi.
Geçmiş dönemlerde enflasyonist baskıyı hafifletmek amacıyla yılda iki kez uygulanan ara zam modelinden vazgeçilerek tek artış sistemine geçilmesi, yılın ikinci yarısında tırmanan enflasyon karşısında reel ücret kayıplarını derinleştirdi.
Yıllara Göre Asgari Ücret ve Enflasyon Dengesi Nasildi?
Asgari ücretin enflasyon karşısındaki tarihsel seyri incelendiğinde öne çıkan kırılma noktaları şu şekilde gerçekleşti:
- 2021 Yılı: Yıl başında asgari ücrete yüzde 21,6 oranında artış yapıldı. Ancak yıl sonunda resmi enflasyonun yüzde 36,1’e yükselmesiyle birlikte yapılan zam eridi ve çalışanların alım gücünde ciddi kayıplar oluştu.
- 2022 ve 2023 Yılları (Ara Zam Dönemi): Hızlanan enflasyon karşısında çalışanları korumak adına temmuz aylarında ara zam uygulamasına gidildi. 2022 yılında yılbaşı ve temmuz zamlarının birleşmesiyle kümülatif artış yüzde 94,7’ye ulaştı (%64,3’lük enflasyona karşı). 2023 yılında ise kümülatif artış yüzde 107,3 olarak gerçekleşti (%64,8’lik enflasyona karşı). Bu iki yılda asgari ücretli resmi verilere göre çift haneli reel kazanç elde etti.
- 2024 Yılı: Yıl içinde ara zam uygulamasına son verilerek yeniden tek zam sistemine dönüldü. Yılbaşında yapılan yüzde 49,1’lik artış, yıl sonu gerçekleşen yüzde 44,4’lük enflasyonun az da olsa üzerinde kaldı.
- 2025 Yılı: Tablo tersine dönmeye başladı. Yıl başında yapılan yüzde 30’luk zam oranı, yıl sonundaki yüzde 30,89’luk gerçekleşen enflasyonun gerisinde kaldı.
2026 Yılında Alım Gücü Baskı Altında: Enflasyon Zammı Aştı
2026 yılının ilk yedi aylık döneminde de benzer bir erime tablosu netleşti. Yılbaşında net asgari ücret yüzde 27,1 oranında artırılarak 28 bin 75 TL (28.075,50 TL) seviyesine yükseltildi.
Ancak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve TÜİK verilerine göre, tüketici fiyatlarındaki artış hızı ücret zammının üzerine çıktı. Yıllık TÜFE oranı yılın ilk yarısında yüzde 30 bandının üzerinde seyrederken, temmuz ayı itibarıyla yüzde 31,75 olarak gerçekleşti.
Böylece yıllık enflasyon, yılbaşında asgari ücrete yapılan yüzde 27,1’lik zam oranını yaklaşık 4,7 puan aştı. Yılın ikinci yarısı için ek bir ara zam yapılmaması, asgari ücretlinin satın alma gücünün fiyat artışları karşısında gün geçtikçe zayıflamasına neden oluyor.
Temel Harcama Kalemleri Hane Bütçesini Zorluyor
Genel enflasyon rakamlarının da ötesinde, asgari ücretlinin sepetinde en büyük payı tutan gıda, barınma (kira), ulaşım ve enerji gibi temel harcama kalemlerindeki fiyat artışları genel endeksin üzerinde seyrediyor. Ücret artışı ile mutfak enflasyonu arasındaki bu makas, dar gelirli hanelerin bütçesinde hissedilen reel erimenin çok daha yüksek boyutlara ulaşmasına yol açıyor.
