Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarının uzaktan kimlik tespiti ile müşteri kabulü esaslarında kritik değişikliklere gitti. Resmi Gazete’de yayımlanan kararla yabancı uyruklu gerçek kişilere çipli pasaportla uzaktan hesap açma imkânı tanındı.
Finansal teknolojilerin gelişimi ve sermaye piyasalarına uluslararası katılımın artırılması hedefleri doğrultusunda Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), dijital müşteri kabulü mevzuatını güncelledi. Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni düzenleme; aracı kurumları, portföy yönetim şirketlerini (PYŞ) ve Türkiye’de faaliyet gösteren kripto varlık hizmet sağlayıcılarını (kripto borsaları) doğrudan kapsıyor.
Düzenleme ile Türk vatandaşı olmayan yabancı gerçek kişiler ile Ticaret Sicili’ne kayıtlı tüzel şirketlerin uzaktan kimlik tespiti yoluyla dijital ortamda sözleşme imzalayarak müşteri olabilmelerinin önü açıldı.
NFC Özellikli Çipli Pasaport Şartı Geldi
Yabancı uyruklu kişilerin dijital ortamda müşteri kabul süreçlerinde güvenlik önlemleri en üst seviyeye çıkarıldı. Yapılan düzenlemeye göre uzaktan kimlik tespitinde:
- Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’nın (ICAO 9303) standartlarına uygun ve NFC (Yakın Alan İletişimi) özelliğine sahip çipli pasaportların kullanılması zorunlu kılındı.
- Pasaporttaki çipte yer alan dijital veriler ile belge üzerindeki görsel bilgilerin tam eşleşmesi doğrulanacak.
- Mobil cihaz veya sistem üzerinden NFC ile fiziksel çip doğrulaması yapılamaması halinde uzaktan müşteri ilişkisi kesinlikle kurulamayacak.
Son 3 Ayına Ait Adres Teyidi Olmadan Varlık Transferi Yapılamayacak
Düzenleme kapsamında yabancı müşterilerin adres bilgilerinin doğrulanması da zorunlu hale getirildi. Müşterilerin adres teyitleri; yerleşim yeri belgesi, son 3 ay içinde düzenlenmiş elektrik, su, doğalgaz faturası, kamu kurumu belgeleri veya ilgili ülkenin kamuya açık resmi veri tabanları üzerinden risk bazlı yaklaşımla kontrol edilecek.
Adres teyit süreci eksiksiz tamamlanmadan; para transferi, kripto varlık transferi ve sermaye piyasası araçlarının virman işlemleri gerçekleştirilemeyecek.
Ayrıca müşterinin bağlandığı elektronik cihazdan elde edilen IP/port bilgisi, cihaz kimliği (device ID), coğrafi konum ve tarayıcı verileri risk analizine tabi tutulacak. Herhangi bir uyumsuzluk veya şüpheli durum tespitinde işlem anında sonlandırılacak.
Yabancı Müşteriler “Yüksek Risk” Grubunda Takip Edilecek
Pasaport kullanarak uzaktan kimlik tespiti yaptıran yabancı gerçek kişiler, kurumların AML/CFT (Kara Para Aklamanın Önlenmesi) sistemlerinde doğrudan yüksek risk grubunda izlenecek.
Bu kişiler için para transferlerinde çok sıkı kısıtlamalar uygulanacak:
- Yalnızca Kendi Hesabına Transfer: Müşterinin Türkiye’deki kripto veya sermaye piyasası hesabına yalnızca yurt dışında kendi adına açılmış banka hesabından para yatırılabilecek.
- Çıkışlar Kendi Hesabına Yapılacak: Müşteri fon çıkışı yapmak istediğinde para yalnızca yine kendi adına kayıtlı banka hesabına aktarılabilecek.
- SWIFT Zorunluluğu: Tüm uluslararası transferler yalnızca SWIFT sistemi üzerinden yürütülecek ve SWIFT mesajındaki kimlik bilgileri ile uzaktan kimlik tespiti verileri birebir karşılaştırılacak.
Veriler 3 Ayda Bir MASAK’a Bildirilecek
Finansal şeffaflığı ve denetimi sağlamak amacıyla, uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri kabul edilen yabancı kişilere ilişkin kimlik bilgileri, bu kişilerin portföy büyüklükleri ve toplam işlem/yatırım tutarları, her üç aylık dönemin son ayında Mali Suçları Araştırma Kurulu’na (MASAK) düzenli olarak raporlanacak.
Şirketler ve Tüzel Kişiler İçin Dijital Müşteri Kabul Esasları
Yeni mevzuatla birlikte Ticaret Sicili’ne kayıtlı tüzel şirketlerin de dijital ortamda müşteri olabilmelerine imkân sağlandı.
Tüzel kişi kabul süreçlerinde:
- Şirketi temsil etmeye yetkili kılınan kişinin kimliği uzaktan doğrulanacak.
- Temsil yetkisi MERSİS ve/veya Ticaret Sicili Gazetesi kayıtları üzerinden dijital olarak teyit edilecek. Gerektiğinde güncel imza sirküleri kontrol edilecek.
- Tüzel şirketin arkasındaki “Gerçek Faydalanıcı” (Ultimate Beneficial Owner – UBO) tespiti yapılacak. Gerçek faydalanıcının netleştirilememesi veya bilgilerde tutarsızlık bulunması durumunda hesap açılış süreci iptal edilecek.
