Anayurt Gazetesi’nden Oktay Taş’ın ülkemideki vergi adaleti konusunda yazısı;
Geçen hafta perşembe gününün manşet haberiydi bizde. Haberi Halil Yatar kardeşimiz yazmıştı. Başlık aynen şöyleydi. “Dolaylı vergiler zengin dostu, fakir düşmanıdır.” Kim söylüyordu bunu, Başkent Üniversitesi Uluslararası Finans ve Bankacılık Bölüm Başkanı Prof. Dr. Şenol Babuşcu.
Şenol Hoca ülkemiz için önemli, konusunda uzman bir bilim adamı. Yaptığı araştırmalar, yayınladığı makaleleriyle tanınır.
Ülkemizde dolaylı vergilerin yüksek olmasından kaynaklı birçok sorunun da beraberinde geldiğine dikkat çeken Şenol Hoca, “Dolaylı vergilerin, vergiler arasında, oranı ülkemizde çok fazla. Bu da gelirde ve vergide adaletsizliğe yol açıyor. Zenginin de fakirin de bir ürüne aynı miktarda vergi ödemesi ne kadar yanlışsa, zenginin geliri oranında vergi ödemesi o kadar doğrudur. Doğrudan vergiler ise gelir adaletsizliğini önlediği gibi fakirin dostu olan vergilerdir. Bir an evvel gelire dayalı doğrudan vergilerin, vergiler içindeki oranı artmalı, dolaylı vergilerin oranı düşmeli, diyen Şenol Hoca konuyla ilgili çarpıcı örnekler de veriyor.
Biz de yıllardır bunu savunuyoruz. Tüm dünyada, daha doğrusu gelişmiş ülkelerin ekonomilerinde dolaylı vergilerin payı oldukça düşüktür. Bizdekinin aksine doğrudan vergilerin payı yüksektir çünkü dolaylı vergi herkesten ve hemen alınıyor.
Özellikle gıda maddelerinin temininde vergi adaletsizliği had safhaya ulaşıyor. Öyle ki enflasyon, fakiri sonuna kadar olumsuz etkilerken, zenginin etkilenmesi nispeten daha az oluyor. Fakir ya da dar gelirlinin gıda giderleri içindeki etkilenme oranı gelir durumuna göre yüzde 80’lere ulaşıyor. Ancak bu oran gelir payı arttıkça çok daha düşük seviyelere geriliyor.
İktidarlar bu durumu sonuna kadar kullanıyorlar. Başta bütçe açıkları olmak üzere yeni bir kaynağa ihtiyaç duyulduğunda hemen dolaylı vergilerin kapısı çalınıyor.
Vergi, çok kazanandan çok, az kazanandan az alınmalıdır. Temel mantık, temel felsefe bu olmalıdır. Ancak bu kural ülkemiz için ne yazık ki geçerli değildir.
Şenol Hoca açıklamasında Türkiye’de servet vergisi alınması gerektiğine de işaret ediyor. Bunu da şöyle bir örnekle açıklıyor. “Mesela bir evi olandan vergi alınmasa, ama iki evi olandan bir vergi alınsa, üç evi olandan iki gibi kademeli bir şeklide artarak vergi alınsa daha adil olmaz mı?”
Doğru söze ne denir ki…
Fakirin refah düzeyi bir parça düzelirken, zenginin de daha zengin olması bu şeklide önlenir. Dolayısıyla toplumsal refah düzeyi yükselir. Yıllar yılı birçok başbakan, birçok bakan hükümet programlarını açıklarken lafı döndürüp dolaştırıp “vergi adaleti” konusuna getirirlerdi.
Hepsi de sözleşmiş gibi “yeni dönemde geniş kapsamlı verginin tabana yayıldığı bir vergi reformunu gerçekleştireceklerini” söylerlerdi. Ama her ne hikmetse bu reformlar bir türlü gerçekleşmezdi. Bazıları ise mevcut durumu daha da bozarak işin içinden çıkılmaz birtakım “ucube” yenilikler getirirlerdi.
Ülkemizde gerçek anlamda bir vergi reformuna büyük ihtiyaç var. Yapılır mı diye soracak olursanız, size şöyle bir kısa cevap vereyim. Yıllardır, gelir vergisi dilimlerinin hakkaniyet çerçevesinde düzenlenmesini istiyor tüm kesimler. Sendikalar, işverenler, çalışanlar dört gözle bunun gerçekleştirilmesini istiyorlar, olumlu ya da olumsuz bir cevap duydunuz mu bugüne kadar?
Ben duymadım, sizler de duymadınız. Çünkü böyle bir düzenlemenin yapılması mümkün değil. Hele hele hazine de sıkıntıdayken kim böylesi bir kaynaktan vazgeçer ki.
İşte durumumuz böyle. Herkes kümesteki tüyü yolunacak kazları elinde tutmaya çalışıyor. Onlar varolduğu sürece yenilik, reform ya da adaletten söz etmez.
Kaynak: Anayurt Gazetesi – https://anayurtgazetesi.com/makale/16095539/oktay-tas/vergi-adaleti
