Teşvik Primli Kur Korumalı Döviz Tevdiat Hesabı
Bu yazıda ilk bakışta karmaşık gibi görünen bir tasarruf aracını basit bir dille paylaşmayı hedeflemekteyiz. Öncelikle neden böyle bir ürün dizayn edildi? sorusunun yanıtını, arkasından da rakamsal bir örnekle konuyu sizlerle paylaşıyoruz.
Yüksek enflasyon sebebiyle Türk Lirası’nın (TL) değer kaybetmesi her geçen gün alım gücümüzü aşağıya çekmekte. Bu da eski davranışlarımızı değiştirmeye, tamamen korunma eğilimi ile davranmaya itmekte. Harcama tarafında artan fiyatlar nedeniyle, gelecekteki ihtiyaçlarımız için bugünden alım yapmayı tercih ediyoruz. Tasarruflarımızı korumak için ise seçenekler çok da fazla değil.
Birikimleri TL olarak tutmaya devam etmek konusunda bu nedenle istekli değiliz. Dövizde tutmak istiyoruz, ancak bu durumda da dövizin faiz getirisi çok düşük.
Yatırımcıların birikimlerini finansal sistem içinde tutmaya yönelik başta bankalar olmak üzere finansal kurumlar çeşitli ürünler geliştirmekte. Bugünkü yazımızda bu ürünlerden birisi olan “Teşvik primli kur korumalı döviz tevdiat hesabı”ndan bahsedeceğiz.
Bu ürün, yatırımcılara döviz kuru dalgalanmalarına karşı koruma sağlarken aynı zamanda belirli bir seviyede tatmin edici kazanç elde edilmesini sağlamakta.
Bilindiği üzere, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 2023 yılı ilk yarısında bankaların TL mevduatının toplam mevduat içindeki payını en az %60’ta tutmaları için zorlamakta. Bu oranı tutturamayan bankalar ise belirli kademelerden uzun vadeli ve düşük faizli tahvil almak zorunda. Bu da müşterilerini döviz bozdurmaya ikna edemeyen bankalar açısından gelir kaybına yol açmakta.
İşte tam da bu noktada bankalar “Teşvik primli kur korumalı döviz tevdiat hesabı” ürününü sunmakta. Faiz konusunda rahat hareket edemeyen bankalar müşteri kazancını düşük faiz + prim ödemesi ile belirli seviyede tutmayı hedeflemekte. Bu prim, hesap sahiplerinin hesaplarını belirli bir süre boyunca korumaları karşılığında banka tarafından ödenir. “Kur korumalı” ifadesi ise, hesap sahiplerine mevduatlarındaki para birimini koruma altına alacak bir döviz kurundan bahseder. Bu sayede, belirli bir döviz kuru seviyesinin altına düştüğünde hesap sahipleri zarar görmekten korunmuş olur.
Bir örnek üzerinden ürünü şöyle ifade edebiliriz:
Yatırımcının 100.000 $’ı olduğunu varsayalım. Bankalarda bu ürünün adı teşvik primli DTH KKM olarak geçiyor. Mevduat en kısa 3 ay vade ile bağlanabiliyor. Müşteri bankasına giderek 100.000 $’nı 3 ay vadeli Teşvik Primli DTH KKM yapmak istediğini söylüyor. İşlemin yapıldığı yani vadeli mevduatın açıldığı gün TCMB dolar kurunun 19,50 olduğunu ve mevduatın da 92 gün üzerinden bağlandığını varsayalım. Vadeli mevduatın açıldığı gün;
* Banka 100.000 $’ı 19,50’den TL’ye çeviriyor. Yani o gün itibariyle mudinin hesabında 1.950.000 TL oluyor ve bu tutar bankanın TL mevduat hesabı içinde yer alıyor.
* Şu an piyasada bankaların bu ürüne 3 ay için uyguladığı teşvik primi net %3 ile %6 arasında değişmektedir. Yani yıllık %12-%24’e denk gelmektedir. Faiz geliri üzerinde ödenecek vergi oranı DTH’da 3 ay vade için %20 olup, bu getirinin brüt mevduat faizi karşılığı %15-%30 olur ki, bu oranlar da içinde bulunduğumuz dönemde oldukça dikkat çekicidir (DTH’a verilen standart mevduat faiz oranı yıllık azami %2 civarında).
* Bankanın TL KKM faiz oranının %15 olduğu ve %3 teşvik primi varsayımı ile 92 günlük KKM’nin faizi 73.726 TL[1] (uygulamada bu aşamada gelir vergisi sıfır). Müşterinin anapara ve faiz toplamı 2.023.726 TL (1.950.000 TL+73.726 TL) olur. Müşterinin 1 $ için başabaş seviyede kuru 20,2373 $/TL’dir[2].
1.senaryo: Vade gününde kur 20,23 $/TL’nin üzerinde ise, örneğin 22 $/TL ise; yatırdığı anaparasını alabilmesi için 2.200.000 TL’ye (22 $/TL * 100.000 $) ihtiyaç vardır. Ancak müşterinin hesabında 2.023.726 TL vardır. Aradaki fark olan 176.274 TL’yi KKM olması itibariyle devlet sübvanse etmektedir[3]. Mudi bu durumda anaparası ve teşvik primi olan 3.000 $’ın TL karşılığını alacaktır. Sonuç olarak 100.000 $ yatırılan mevduat teşvik primi ile birlikte 103.000 $ seviyesine çıkmıştır.
2. senaryo: Vade gününde kur 20,23 $/TL’nin altında ise örneğin 19 $/TL ise bu sefer müşteri anapara ve faiz toplamı olan 2.023.726 TL ile 106.299 $ alabilecektir[4]. Vade sonunda bu tutarın üzerine bir de %3 (3.000 $) teşvik primi alacağı düşünülürse müşterinin toplam birikimi 109.299 $’a çıkacaktır.
Son Söz: Ürün ile ilgili uygulama ve KKM faiz oranı bankadan bankaya farklılık göstermekle birlikte ürünü alan yatırımcı hiçbir koşulda zarar etmemektedir. En kötü senaryoda dahi anaparasını yatırdığı kadar ve döviz olarak almakta, üzerine de teşvik primi elde etmektedir. Hem dövizim döviz kalsın hem de yüksek getiri elde edeyim, hiçbir koşulda anaparamın da altına düşmeyeyim diyen yatırımcılar için önemli bir ürün.
[1] Faiz: 1.950.000 x (0,15/365*92)= 73.726
[2] Başabaş kuru: 2.023.727 TL / 100.000 $= 20,2373
[3] Bu aşamada vade gününde saat 11.00 deki Merkez Bankası KKM döviz kuru baz alınmakta olup kambiyo gider vergisi sıfırdır.
[4] 19 TL kur, %0,2 vergi ile 19,038 TL olur. Anapara ve faiz toplamı olan 2.023.726 ile 106.299 $ (2.023.726/ 19,038) alınabilecektir.
